Redis
Xotirada ishlaydigan key-value ombor: ma'lumot tuzilmalari, TTL, persistence va Laravel bilan ishlash.
Backend · Fon vazifalari
Foydalanuvchi javobni bir zumda oladi, email esa fonda yuboriladi. Job navbatga tushishi, worker uni olishi, xato bo'lsa qayta urinishi va oxiri qayerga borishini kuzating.
laravel-worker.conf Jarayonlarni ishga tushiradigan va yiqilsa qayta ko'taradigan tizim xizmati.
queue:work --tries=3 Laravel'ni bir marta yuklab, xotirada ushlab turadigan PHP jarayoni.
queues:default Bajarilishini kutayotgan job'lar.
handle() Ayni paytda bajarilayotgan ish.
queue:restart Keshdagi vaqt belgisi. Worker'lar uni har job'dan keyin tekshiradi.
01 Kirish
Ba'zi ishlar sekin: email yuborish, PDF yasash, video qayta ishlash, tashqi API'ga murojaat. Ularni request ichida bajarsangiz, foydalanuvchi soniyalab kutadi. Queue bu ishlarni keyinga, alohida jarayonga o'tkazadi.
Ilova bajariladigan ishni Job sifatida tasvirlab, navbatga qo'yadi va darhol javob qaytaradi. Alohida ishlayotgan Worker navbatdan job'larni birma-bir oladi va bajaradi.
Xato bo'lsa, worker job'ni kutib qayta urinadi. Barcha urinishlar tugasa, job failed_jobs jadvaliga yoziladi va keyinroq qayta ishga tushirilishi mumkin.
Hayotiy o'xshatish
Queue — restorandagi buyurtma taxtasi. Ofitsiant buyurtmani taxtaga ilib, keyingi mehmonga o'tadi; oshpazlar esa taxtadan buyurtmalarni navbat bilan olib, tayyorlaydi.
02 Qanday ishlaydi
Pastga aylantiring: ro'yxatdan o'tish request'i darhol javob qaytaradi, xush kelibsiz emaili esa fonda, xato bo'lsa qayta urinish bilan yuboriladi.
Foydalanuvchi ism, email va parolni kiritib, POST /register yubordi.
Foydalanuvchi database'ga yozildi. So'ng SendWelcomeEmail::dispatch($user) chaqiriladi: email hali yuborilmaydi, faqat ish navbatga qo'yiladi.
Job klass nomi, foydalanuvchi ID'si va urinishlar soni JSON Payload sifatida queues:emails ro'yxatining oxiriga qo'shiladi.
Controller email'ni kutmaydi va 201 qaytaradi. Foydalanuvchi bir zumda "Xush kelibsiz" sahifasini ko'radi.
Serverda alohida ishlayotgan queue:work jarayoni navbatdan job'ni oladi. Job "reserved" holatiga o'tadi, boshqa worker uni ololmaydi.
Payload'dan job obyekti tiklanadi, User modeli ID bo'yicha database'dan qayta yuklanadi va handle() chaqiriladi.
SMTP server vaqtida javob bermadi va exception otildi. Bu urinish muvaffaqiyatsiz.
Urinishlar hali tugamagan ($tries = 3). Job Backoff bo'yicha 10 soniyaga kechiktirib navbatga qaytariladi.
10 soniyadan keyin job yana navbatga chiqadi va bo'sh worker uni oladi.
Xuddi shu kod ikkinchi marta bajariladi. Shuning uchun job'lar qayta ishlashga chidamli, ya'ni idempotent bo'lishi kerak.
Bu safar mail server javob berdi. Job muvaffaqiyatli tugadi va navbatdan butunlay o'chiriladi.
Uchala urinish ham xato bersa, job payload va exception bilan failed_jobs jadvaliga yoziladi, job'dagi failed() metodi chaqiriladi. Keyin queue:retry bilan qayta yuborish mumkin.
03 Arxitektura
Job'ni yaratuvchi (producer) va bajaruvchi (consumer) bir-birini bilmaydi: ular faqat navbat orqali bog'lanadi.
Queue tizimi config/queue.php
Producer, navbat, consumer va natija.
Producer job yaratadi
Ishni navbatga qo'yadigan kod.
Job::dispatch() implements ShouldQueue Schedule::job() Connection QUEUE_CONNECTION
Job'lar qayerda saqlanadi.
jobs jadvali queues:default AWS SQS Consumer job bajaradi
Navbatdan job olib, bajaradigan jarayonlar.
worker jarayoni jarayon nazorati Redis dashboard Natija job taqdiri
Har bir urinish shu uch yo'ldan biri bilan tugaydi.
navbatdan o'chiriladi release + backoff queue:retry 04 Asosiy qismlar
ShouldQueue ni implement qiladigan klass. Bajariladigan ish handle() metodida yoziladi.
Job'ni navbatga qo'yadi. delay(), onQueue(), onConnection() bilan qachon va qayerga ketishini belgilash mumkin.
Navbat ombori: database, redis, sqs yoki darhol bajaradigan sync.
php artisan queue:work jarayoni: navbatni tinglaydi va job'larni bajaradi.
$tries urinishlar sonini, backoff() esa urinishlar orasidagi kutishni belgilaydi.
Barcha urinishlari tugagan job'lar jadvali. queue:failed ko'rsatadi, queue:retry qayta yuboradi.
Worker jarayonlarini doim tirik saqlaydigan Linux xizmati.
Redis navbatlari uchun dashboard va worker boshqaruvi: throughput, kutish vaqti, xatolar.
05 Vizual misollar
Har bir tushuncha o'z diagrammasi bilan: ustiga olib boring, bosing va jarayonni kuzating.
Foydalanuvchi PDF tayyor bo'lishini kutmaydi. Request navbatga yozish bilan tugaydi, qolgan ishni worker bajaradi.
POST /orders
Foydalanuvchi buyurtma beradi. push GenerateInvoicePdf
Hisob-faktura job'i navbatga qo'yiladi. 201 Created
Javob darhol qaytadi: PDF hali tayyor emas, lekin foydalanuvchi kutmaydi. pop
Bo'sh worker navbatdan keyingi job'ni so'raydi. payload
Job worker'ga beriladi va reserved holatiga o'tadi. delete
PDF tayyor bo'ldi: job navbatdan o'chiriladi. Notification
Foydalanuvchiga email yoki broadcast orqali "Hisob-faktura tayyor" xabari boradi. Har bir job bir xil yo'ldan o'tadi va oxiri uch natijadan biri bilan tugaydi.
Controller Job yaratiladi va serialize qilinadi. queues:default Navbatda worker'ni kutmoqda. retry_after: 90s Worker oldi. Boshqa worker'lar uni ko'rmaydi. Worker Asosiy ish bajarilmoqda. done · release · failed O'chiriladi, kechikish bilan qaytariladi yoki failed_jobs'ga yoziladi. Reserved job retry_after vaqti ichida tugamasa, u yana Pending'ga qaytadi va boshqa worker uni qayta oladi.
Worker har bir job'ni log qiladi. Yiqilgan job'lar ro'yxatini ko'rish va qayta yuborish ham bitta buyruq.
php artisan queue:work redis --queue=high,default --tries=3
INFO Processing jobs from the [high,default] queue.
2026-10-06 14:02:11 App\Jobs\SendWelcomeEmail ........ RUNNING
2026-10-06 14:02:11 App\Jobs\SendWelcomeEmail ...... 412.08ms DONE
2026-10-06 14:02:12 App\Jobs\GenerateInvoicePdf ...... RUNNING
2026-10-06 14:02:13 App\Jobs\GenerateInvoicePdf ....... 1.21s FAIL
php artisan queue:failed
2026-10-06 14:04:12 5c1f2a9e-8d3b-4c71-9a0e-2f6b7d1e4a33 .... redis@default App\Jobs\GenerateInvoicePdf
php artisan queue:retry 5c1f2a9e-8d3b-4c71-9a0e-2f6b7d1e4a33
INFO Pushing failed queue jobs back onto the queue.
5c1f2a9e-8d3b-4c71-9a0e-2f6b7d1e4a33 ............ 4.18ms DONE
php artisan queue:restart
INFO Broadcasting queue restart signal.
Job kodi o'zgarmaydi, faqat QUEUE_CONNECTION almashadi. Tanlov loyiha hajmi va infratuzilmaga bog'liq.
| sync | database | redis | sqs | |
|---|---|---|---|---|
| Qayerda | Navbat yo'q, darhol bajariladi | jobs jadvali |
Redis list va sorted set | AWS SQS servisi |
| Fonda ishlaydimi | Yo'q, request ichida | Ha | Ha | Ha |
| Qo'shimcha servis | Kerak emas | Kerak emas | Redis server | AWS hisobi |
| Tezlik | Request'ni sekinlashtiradi | O'rtacha, database'ga yuk | Juda tez | Tarmoqqa bog'liq |
| Horizon | Yo'q | Yo'q | Ha | Yo'q |
| Qachon mos | Lokal muhit va testlar | Kichik va o'rta loyiha | Ko'p job, monitoring kerak | AWS'dagi katta tizimlar |
06 Interaktiv simulyatsiya
Worker uzoq yashaydigan jarayon. Uni Supervisor tirik saqlaydi, deploy'dan keyin esa queue:restart yangi kodga o'tkazadi. «Deploy qilish» tugmasini bosing yoki bosqichma-bosqich yuring. Istalgan tugun ustiga boring yoki bosing: uning vazifasi ochiladi.
laravel-worker.conf Jarayonlarni ishga tushiradigan va yiqilsa qayta ko'taradigan tizim xizmati.
queue:work --tries=3 Laravel'ni bir marta yuklab, xotirada ushlab turadigan PHP jarayoni.
queues:default Bajarilishini kutayotgan job'lar.
handle() Ayni paytda bajarilayotgan ish.
queue:restart Keshdagi vaqt belgisi. Worker'lar uni har job'dan keyin tekshiradi.
«Deploy qilish» tugmasini bosing
Yoki istalgan tugunni tanlang: uning vazifasi shu yerda ochiladi.
Tanlangan tugun
07 Kod va oqim
Controller job'ni navbatga qo'yib, darhol javob qaytaradi. Job klassi esa nima qilishni, necha marta urinishni va qancha kutishni belgilaydi.
// app/Http/Controllers/RegisterController.php$user = User::create($request->validated());SendWelcomeEmail::dispatch($user)->onQueue('emails');return response()->json(['id' => $user->id], 201); // app/Jobs/SendWelcomeEmail.phpclass SendWelcomeEmail implements ShouldQueue{ use Queueable; public $tries = 3; public $timeout = 30; public function __construct(public User $user) {} public function handle(): void { Mail::to($this->user)->send(new WelcomeMail($this->user)); } public function backoff(): array { return [10, 60]; }}
RegisterController Foydalanuvchini yaratadi va job'ni dispatch qiladi.
queues:emails Job payload'i shu navbatga tushadi.
201 Created Foydalanuvchiga darhol qaytadigan javob.
ShouldQueue Navbatga qo'yiladigan ish tavsifi.
timeout 30s Job'ni bajaradi va vaqt limitini nazorat qiladi.
Mail::to()->send() Haqiqiy ish: email yuborish.
tries 3 · 10s, 60s Xato bo'lsa qancha kutib, necha marta qayta urinish.
08 Mavzular
20 ta mavzu, har biri qisqa izoh va kichik diagramma bilan. Ochgan mavzuingiz progressga qo'shiladi.
Sinxron ishda foydalanuvchi hamma narsa tugashini kutadi. Asinxron ishda request faqat vazifani navbatga qo'yadi, natija esa keyinroq tayyor bo'ladi.
Bitta aniq ishni bajaradigan klass: app/Jobs papkasida, ShouldQueue bilan, asosiy logika handle() da.
php artisan make:job SendWelcomeEmail dispatch() job'ni navbatga qo'yadi. delay() bilan ishni keyinroqqa qoldirish mumkin: masalan, 5 daqiqadan keyin eslatma.
SendReminder::dispatch($user)->delay(now()->addMinutes(5)); Job'lar qayerda saqlanishi QUEUE_CONNECTION bilan tanlanadi: database, redis, sqs yoki darhol bajaradigan sync.
QUEUE_CONNECTION=redis queue:work uzoq yashaydigan jarayon: navbatni tinglaydi, job oladi, bajaradi va keyingisiga o'tadi. Bir nechta worker parallel ishlay oladi.
php artisan queue:work redis --queue=emails,default Job navbatga JSON sifatida yoziladi. Eloquent model to'liq emas, faqat ID sifatida saqlanadi va worker uni database'dan yangi holatda qayta yuklaydi.
Muhim job'lar alohida navbatga yuboriladi. Worker navbatlarni ko'rsatilgan tartibda tekshiradi: avval high, bo'sh bo'lsa default.
php artisan queue:work --queue=high,default,low Tashqi servislar vaqtincha ishlamasligi mumkin. $tries urinishlar sonini, backoff() esa ular orasidagi o'sib boruvchi kutishni belgilaydi.
public function backoff(): array { return [10, 60, 300]; } Barcha urinishlari tugagan job'lar failed_jobs jadvaliga tushadi. Sabab tuzatilgach, ularni qayta navbatga yuborish mumkin.
php artisan queue:retry all timeout — worker job'ni qancha bajarishi mumkin. retry_after — reserved job qachon yana navbatga qaytishi. retry_after har doim eng uzun timeout'dan bir necha soniya katta bo'lishi kerak.
'retry_after' => 90, // config/queue.php Job chain — ketma-ket bajarilishi shart bo'lgan job'lar zanjiri. Biri yiqilsa, qolganlari ishga tushmaydi.
Bus::chain([new ProcessVideo($video), new NotifyUser($video)])->dispatch(); Job batch: ko'p job'ni bitta guruh sifatida yuborib, umumiy progress va tugash vaqtini kuzatish. Job'lar Batchable trait'ini ishlatadi, holat job_batches jadvalida saqlanadi.
Bus::batch($jobs)->then(fn (Batch $batch) => ...)->dispatch(); ShouldBeUnique bir xil job navbatda allaqachon bo'lsa, ikkinchisini qo'shmaydi. Masalan, sitemap'ni qayta qurish bir vaqtda bitta bo'lsin.
class RebuildSitemap implements ShouldQueue, ShouldBeUnique Tashqi API daqiqasiga cheklangan so'rov qabul qilsa, job middleware limitdan oshgan job'larni keyinroqqa qaytaradi.
public function middleware(): array { return [new RateLimited('emails')]; } Bir xil resurs ustida ikki job bir vaqtda ishlamasligi uchun qulf. Masalan, bitta foydalanuvchi balansini ikki worker birdan o'zgartirmasin.
return [new WithoutOverlapping($this->user->id)]; Job bir necha marta bajarilsa ham natija bir marta bajarilgandek bo'lishi kerak. Retry va retry_after tufayli takroriy bajarilish real holat.
if ($order->invoice_sent_at) { return; } Tranzaksiya ichida dispatch qilingan job worker'ga commit'dan oldin yetib borishi va hali yo'q qatorni qidirishi mumkin. afterCommit() job'ni commit'dan keyin yuboradi.
SendWelcomeEmail::dispatch($user)->afterCommit(); Worker yiqilsa yoki --max-time tufayli chiqsa, Supervisor uni darhol qayta ishga tushiradi. numprocs bilan worker'lar soni belgilanadi.
command=php /var/www/artisan queue:work redis --sleep=3 --tries=3 --max-time=3600 Horizon — Redis navbatlari uchun Laravel paketi: worker'larni konfiguratsiya orqali boshqaradi, dashboard'da throughput, kutish vaqti va failed job'larni ko'rsatadi.
php artisan horizon Worker kodni xotirada saqlaydi, shuning uchun deploy'dan keyin uni qayta ishga tushirish shart. queue:restart joriy job tugagach worker'larni ohista to'xtatadi.
php artisan queue:restart 09 Amaliyot
queue:work SSH sessiyasida ishga tushirilgan. Sessiya yopilganda yoki xato bo'lganda worker o'ladi va job'lar navbatda to'planib qoladi.
Worker'larni Supervisor (yoki systemd) ostida ishga tushiring, Redis navbatlari uchun Horizon'dan foydalaning.
Kod yangilandi, lekin worker'lar eski kodni xotirada ushlab, eski xatti-harakat bilan ishlashda davom etadi.
Deploy skriptiga php artisan queue:restart (yoki horizon:terminate) qo'shing.
Job 120 soniya ishlaydi, retry_after esa 90. 90 soniyadan keyin job yana navbatga qaytadi va ikkinchi worker uni parallel bajaradi.
retry_after ni eng uzun job timeout'idan bir necha soniya katta qiling.
To'lov job'i pulni yechib, keyin timeout bilan yiqildi. Retry yana pul yechadi.
Bajarilganini tekshiring (paid_at, unikal kalit), tashqi API'larda idempotency key ishlating.
Worker job'ni commit'dan oldin oladi va hali saqlanmagan buyurtmani topa olmaydi: ModelNotFoundException.
->afterCommit() ishlating yoki connection sozlamasida after_commit ni yoqing.
Job'ga butun fayl mazmuni yoki ming qatorli kolleksiya uzatilgan. Navbat xotirasi to'ladi va serializatsiya sekinlashadi.
Job'ga faqat ID va fayl yo'lini uzating, ma'lumotni handle() ichida yuklang.
Har bir job bitta ishni bajarsin. Katta jarayonni chain yoki batch'ga bo'ling: xato bo'lsa faqat yiqilgan qism qayta ishlaydi.
Har bir job uchun $tries, $timeout va backoff() ni o'zingiz belgilang, standart qiymatlarga tayanmang.
Tez va muhim job'lar (emails) og'ir job'lar (reports) orqasida qolib ketmasligi uchun ularni alohida navbat va worker'larga bo'ling.
Job butunlay yiqilganda foydalanuvchiga xabar bering, holatni tiklang yoki jamoaga ogohlantirish yuboring.
Navbat uzunligi, kutish vaqti va failed_jobs sonini Horizon yoki monitoring orqali kuzating. Navbat o'sib borsa, worker yetishmayapti.
10 Mini test
5 ta savol. Javobni tanlang: darhol to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini va sababini ko'rasiz.
queue:work).