Asosiy kontentga o'tish

Database · Relatsion server

MySQL qanday ishlaydi?

Bitta SELECT connection thread'dan parser va optimizer orqali InnoDB'ga, u yerdan buffer pool va diskka borib qaytishini kuzating. Keyin UPDATE qanday qilib undo, redo va binlog'ga yozilishini ko'ring.

  • Qiyinlik: O'rta
  • 40 daqiqa
  • 18 mavzu
  • 5 savolli test
Sizning progressingiz
0%
jonli jarayonUPDATE yuboriladi
  1. Client UPDATE ... id = 12 Ilova transaction ichida UPDATE yuboradi.
  2. Row lock PRIMARY · X lock O'zgaradigan row'ga exclusive lock qo'yiladi.
  3. Undo log eski: 'pending' Row'ning eski versiyasi: ROLLBACK va MVCC o'qishlari uchun.
  4. Buffer pool dirty page Page xotirada o'zgaradi va "dirty" deb belgilanadi.
  5. Redo log log buffer → disk O'zgarishning fizik yozuvi. Crash'dan keyin tiklash uchun.
  6. Binlog binlog.000001 Server darajasidagi o'zgarishlar jurnali: replication va point-in-time recovery uchun.
  7. COMMIT OK · lock bo'shaydi Transaction tasdiqlanadi.
  8. orders.ibd page flush Dirty page'lar fon thread'lari tomonidan keyinroq data faylga yoziladi.
Kurs rejasi 0%
  1. MySQL nima?
  2. Qanday ishlaydi
  3. Arxitektura
  4. Komponentlar
  5. Vizual misollar
  6. Simulyatsiya
  7. Laboratoriya
  8. Kod va oqim
  9. Mavzular
  10. Xato va amaliyot
  11. Mini test

01 Kirish

MySQL nima?

MySQL — eng keng tarqalgan ochiq kodli relatsion database server'laridan biri. Hozir Oracle tomonidan rivojlantiriladi va Laravel, WordPress kabi web ilovalar uchun odatiy tanlov.

MySQL ikki qavatdan iborat: yuqorida SQL qatlami (Parser, Optimizer, executor), pastda Storage engine. Default engine — InnoDB: transaction, row lock, foreign key va crash recovery shu yerda.

InnoDB jadvalni Primary key bo'yicha saralangan Clustered index sifatida saqlaydi va kerakli page'larni Buffer poolda ushlaydi. O'zgarishlar avval Redo logga yoziladi, shuning uchun server to'satdan o'chsa ham commit qilingan ma'lumot yo'qolmaydi.

Hayotiy o'xshatish

MySQL — bank filiali: eshikdagi qo'riqchi (connection layer) mijozni tekshiradi, operator (parser va optimizer) arizani tushunib eng qisqa yo'lni tanlaydi, omborxona (InnoDB) esa pulni seyfda saqlab, har bir harakatni jurnalga yozib boradi.

Turi
Relatsion database server
Server jarayoni
mysqld
Default port
3306
Default engine
InnoDB
Default isolation
REPEATABLE READ

02 Qanday ishlaydi

SELECT so'rovi MySQL ichida qanday yuradi?

Pastga aylantiring: SELECT * FROM users WHERE id = 42; SQL qatlamidan storage engine'ga tushadi va row bo'lib qaytadi.

  1. Client

    Client so'rov yuboradi

    Laravel PDO orqali SELECT * FROM users WHERE id = 42 yuboradi. Qiymat prepared statement parametri sifatida ketadi.

  2. Connection

    Connection va thread

    Ulanish oldinroq ochilgan: 'shop_app'@'localhost' tekshirilgan va unga thread biriktirilgan. Default holatda bitta connection — bitta thread.

  3. Parser

    Parser tekshiradi

    Parser SQL'ni daraxtga aylantiradi, users jadvali va ustunlarini topadi, shop_app da SELECT huquqi borligini tekshiradi.

  4. Optimizer

    Optimizer reja tanlaydi

    id primary key va shart =, demak ko'pi bilan bitta row. Optimizer eng tez yo'lni tanlaydi: EXPLAIN da bu type: const ko'rinadi.

  5. Executor

    Executor ishga tushadi

    SQL qatlami ma'lumot diskda qanday yotganini bilmaydi. U faqat reja bo'yicha engine'dan row so'raydi.

  6. Engine API

    Engine API orqali murojaat

    Executor handler interfeysi orqali "id = 42 bo'lgan row'ni ber" deydi. Bu chaqiruv har qanday Storage engine uchun bir xil.

  7. InnoDB

    InnoDB clustered index'da qidiradi

    InnoDB'da jadvalning o'zi primary key bo'yicha B-tree. Daraxt bo'ylab tushib, leaf page'da to'liq row topiladi: qo'shimcha sakrash kerak emas.

  8. Buffer pool

    Buffer pool tekshiriladi

    Kerakli page Buffer poolda bo'lsa, diskka tegilmaydi. Shuning uchun buffer pool hajmi MySQL tezligiga eng kuchli ta'sir qiladigan sozlamalardan biri.

  9. Data files

    Kerak bo'lsa diskdan

    Page xotirada bo'lmasa, users.ibd faylidan 16KB page o'qiladi va keyingi so'rovlar uchun buffer pool'ga joylanadi.

  10. InnoDB javob

    To'g'ri versiya tanlanadi

    Boshqa transaction row'ni o'zgartirayotgan bo'lsa ham, MVCC tufayli bu so'rov o'z snapshot'iga mos versiyani Undo logdan oladi va kutmaydi.

  11. Result javob

    Result tayyor

    Row executor'ga qaytadi va MySQL protokoli paketlariga o'raladi.

  12. Client javob

    Client javob oladi

    PDO row'ni qabul qiladi, Laravel uni User modeliga aylantiradi.

03 Arxitektura

MySQL server arxitekturasi

mysqld jarayoni ichida SQL qatlami va storage engine alohida yashaydi: biri so'rovni tushunadi, ikkinchisi ma'lumotni saqlaydi.

mysqld MySQL server jarayoni

Bitta jarayon, ichida ko'p thread.

Connection layer kirish

Ulanish, autentifikatsiya va thread boshqaruvi.

  • Autentifikatsiya user@host
  • Thread har ulanishga
  • TLS shifrlangan ulanish

SQL layer so'rovni tushunish

Engine'dan mustaqil qism.

  • Parser SQL → daraxt
  • Optimizer reja tanlash
  • Executor handler chaqiruvlari

InnoDB storage engine

Saqlash, transaction va lock'lar.

  • Buffer pool page keshi
  • Lock manager row lock
  • Undo log eski versiyalar

Disk datadir

Fayllarda saqlanadigan hamma narsa.

  • Tablespace'lar *.ibd
  • Redo log crash recovery
  • Binlog replication

04 Asosiy qismlar

Asosiy komponentlar

  • mysqld

    MySQL server jarayoni. Ulanishlarni qabul qiladi va har biriga thread ajratadi.

  • Optimizer

    Index'lar va statistika asosida so'rov uchun eng arzon rejani tanlaydi.

  • InnoDB

    Default storage engine: transaction, row lock, foreign key, MVCC va crash recovery.

  • Buffer pool

    InnoDB page'lari keshi. Unga sig'gan ma'lumot diskka murojaatsiz o'qiladi.

  • Redo log

    Commit qilingan o'zgarishlarni crash'dan keyin tiklash uchun jurnal.

  • Undo log

    Row'larning eski versiyalari: ROLLBACK va consistent read uchun.

  • Binlog

    Barcha o'zgarishlarning server darajasidagi jurnali: replication va point-in-time recovery.

  • mysql CLI

    Konsol client: so'rov yozish, EXPLAIN ko'rish va serverni boshqarish uchun.

05 Vizual misollar

Ko'rib tushunamiz

Har bir tushuncha o'z diagrammasi bilan: ustiga olib boring, bosing va jarayonni kuzating.

Qatlamlar

MySQL qatlamlari

So'rov yuqoridan pastga tushadi. Storage engine API ikki dunyoni ajratadi: tepada SQL, pastda saqlash.

  1. Client mysql CLI · PDO · Workbench

    MySQL protokoli orqali TCP yoki unix socket bilan ulanadi.

  2. Connection layer auth · thread · TLS

    Kim ulanayotganini tekshiradi va ulanishga thread beradi.

  3. SQL layer parser · optimizer · executor

    So'rovni tushunadi va bajarish rejasini tuzadi.

  4. Storage engine API handler interface

    Engine'lar bilan ishlash uchun umumiy shartnoma.

  5. InnoDB buffer pool · undo · locks

    Ma'lumotni saqlaydi va transaction'larni boshqaradi.

  6. Fayl tizimi *.ibd · redo log · binlog

    Diskdagi fayllar.

Jadvallar va bog'lanish

Clustered va secondary index

InnoDB'da jadvalning o'zi primary key bo'yicha saralangan. Secondary index esa row manzilini emas, primary key qiymatini saqlaydi: WHERE city = 'Toshkent' avval index'dan id larni oladi, keyin ular bo'yicha clustered index'ga boradi.

users

id PK BIGINT name VARCHAR age TINYINT city VARCHAR
1 Ali 25 Toshkent
2 Vali 17 Samarqand
3 Gulnora 31 Toshkent
4 Sardor 19 Buxoro
5 Malika 16 Toshkent

idx_users_city

city VARCHAR id FK BIGINT
Buxoro 4
Samarqand 2
Toshkent 1
Toshkent 3
Toshkent 5
  • idx_users_city.id ustuni ishora qiladi: users.id PK orqali

Qator ustiga olib boring: bog'langan qatorlar yonadi.

Terminal

mysql konsolida

Isolation darajasini ko'rish, rejani tekshirish, sekin so'rovlarni yozib borish va ilova uchun cheklangan user yaratish.

SHOW VARIABLES LIKE 'transaction_isolation';

+-----------------------+-----------------+

| Variable_name | Value |

+-----------------------+-----------------+

| transaction_isolation | REPEATABLE-READ |

+-----------------------+-----------------+

1 row in set (0.00 sec)

EXPLAIN SELECT * FROM users WHERE city = 'Toshkent'\G

*************************** 1. row ***************************

type: ref

key: idx_users_city

rows: 3

Extra: NULL

1 row in set, 1 warning (0.00 sec)

SET GLOBAL slow_query_log = 'ON';

Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)

SET GLOBAL long_query_time = 1;

Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)

CREATE USER 'shop_app'@'localhost' IDENTIFIED BY 'change-me';

Query OK, 0 rows affected (0.02 sec)

GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON shop.* TO 'shop_app'@'localhost';

Query OK, 0 rows affected (0.01 sec)

Taqqoslash

InnoDB va MyISAM

MyISAM — eski engine, hozir asosan eski loyihalarda uchraydi. Yangi jadvallar uchun deyarli har doim InnoDB tanlanadi.

InnoDB MyISAM
Transaction Bor: COMMIT, ROLLBACK Yo'q
Lock darajasi Row lock Table lock
Foreign key Qo'llab-quvvatlaydi Qo'llab-quvvatlamaydi
Crash recovery Redo log orqali avtomatik Jadval buzilishi mumkin, REPAIR TABLE kerak
Saqlash tartibi Clustered index (PK bo'yicha) Row'lar alohida faylda, index'lar alohida
MVCC Bor: o'qish yozishni kutmaydi Yo'q
Holati Default engine Eski loyihalar uchun

06 Interaktiv simulyatsiya

InnoDB'da UPDATE va COMMIT

UPDATE orders SET status = 'paid' WHERE id = 12; dan keyin COMMIT: o'zgarish lock, undo, buffer pool, redo log va binlog orqali qanday xavfsiz saqlanadi. «UPDATE'ni bajarish» tugmasini bosing yoki bosqichma-bosqich yuring. Istalgan tugun ustiga boring yoki bosing: uning vazifasi ochiladi.

0 / 9
  1. Client UPDATE ... id = 12 Ilova transaction ichida UPDATE yuboradi.
  2. Row lock PRIMARY · X lock O'zgaradigan row'ga exclusive lock qo'yiladi.
  3. Undo log eski: 'pending' Row'ning eski versiyasi: ROLLBACK va MVCC o'qishlari uchun.
  4. Buffer pool dirty page Page xotirada o'zgaradi va "dirty" deb belgilanadi.
  5. Redo log log buffer → disk O'zgarishning fizik yozuvi. Crash'dan keyin tiklash uchun.
  6. Binlog binlog.000001 Server darajasidagi o'zgarishlar jurnali: replication va point-in-time recovery uchun.
  7. COMMIT OK · lock bo'shaydi Transaction tasdiqlanadi.
  8. orders.ibd page flush Dirty page'lar fon thread'lari tomonidan keyinroq data faylga yoziladi.
Tayyor

«UPDATE'ni bajarish» tugmasini bosing

Yoki istalgan tugunni tanlang: uning vazifasi shu yerda ochiladi.

  • Mijoz
  • Tekshiruv
  • Fayl / kod
  • Kesh
  • Natija
  • Ma'lumot
  • so'rov
  • javob

07 Laboratoriya

So'rovni o'zingiz yozing va bajarilishini kuzating

So'rov yozing va RUN QUERY ni bosing: database uni Parser, Planner, Index va Rows bosqichlari orqali qanday bajarishini ko'rasiz. Namuna jadvallar: users va orders.

Qo'llab-quvvatlanadi: SELECT, WHERE (AND, OR, LIKE, IN), JOIN, GROUP BY, COUNT/SUM/AVG/MIN/MAX, ORDER BY, LIMIT. Ctrl + Enter — ishga tushirish.

Sxema

users
id PK, name, age IX, city, role
orders
id PK, user_id FK, total, status
  1. Parser So'rov matni token'larga bo'linadi va sintaksis tekshiriladi.
  2. Planner Optimizer eng arzon yo'lni tanlaydi: index yoki to'liq skan.
  3. Execution plan Tanlangan reja bosqichlari: scan, filter, sort, limit.
  4. Index / Table Qatorlar diskdan yoki xotiradan o'qiladi.
  5. Rows Shartga mos qatorlar ajratib olinadi.
  6. Result Natija mijozga qaytariladi.

Natija shu yerda chiqadi.

08 Kod va oqim

Kod va oqim: MySQL'ni ilova uchun tayyorlash

Chapda database, user va jadval yaratish skripti, o'ngda har bir qism server ichida nimani belgilashi.

setup.sqlsql
-- 1. Database: to'liq Unicode (emoji ham) uchun utf8mb4CREATE DATABASE shop  CHARACTER SET utf8mb4  COLLATE utf8mb4_unicode_ci; -- 2. Ilova uchun alohida, cheklangan userCREATE USER 'shop_app'@'localhost' IDENTIFIED BY 'change-me';GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON shop.* TO 'shop_app'@'localhost'; -- 3. InnoDB jadvali: PRIMARY KEY = clustered indexCREATE TABLE shop.users (  id   BIGINT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT,  name VARCHAR(100) NOT NULL,  age  TINYINT UNSIGNED NULL,  city VARCHAR(60) NULL,  role VARCHAR(20) NOT NULL DEFAULT 'user',  PRIMARY KEY (id),  KEY idx_users_city (city)) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4;
  1. shop utf8mb4 Database va uning default charset'i.
  2. shop_app @localhost Ilova ulanadigan user.
  3. GRANT faqat DML User nima qila olishi.
  4. users ENGINE=InnoDB Jadval InnoDB engine'ida saqlanadi.
  5. Clustered index PRIMARY KEY (id) Row'lar shu kalit bo'yicha saralangan holda saqlanadi.
  6. Secondary index idx_users_city city bo'yicha qidiruv uchun alohida B-tree.

09 Mavzular

MySQL mavzulari

18 ta mavzu, har biri qisqa izoh va kichik diagramma bilan. Ochgan mavzuingiz progressga qo'shiladi.

Asoslar 10

MySQL nima? Client → mysqld → InnoDB

Client-server relatsion database: mysqld jarayoni ma'lumotni saqlaydi, ilovalar unga tarmoq orqali SQL yuboradi. Community versiyasi ochiq kodli.

Client va server mysql CLI → :3306 → mysqld

Server 3306-portda yoki unix socket'da kutadi. Client sifatida mysql konsoli, GUI vositalar yoki PHP'dagi PDO ishlatiladi.

mysql -u shop_app -p -h 127.0.0.1 shop
Database va jadvallar Server → Database → Jadval

MySQL'da database va schema bir xil narsa: jadvallar guruhi. Bitta server ichida ko'p database bo'lishi mumkin.

SHOW DATABASES; USE shop; SHOW TABLES;
Ma'lumot turlari Qiymat → Tur → Ustun

INT/BIGINT (UNSIGNED bilan), VARCHAR, TEXT, DECIMAL, DATETIME, TIMESTAMP, JSON. TIMESTAMP UTC'da saqlanib, session vaqt zonasiga o'giriladi.

created_at TIMESTAMP NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
utf8mb4 Belgi → 4 baytgacha → utf8mb4

utf8mb4 — MySQL'dagi to'liq UTF-8. Eski utf8 (utf8mb3) emoji va ba'zi belgilarni saqlay olmaydi, shuning uchun hamma joyda utf8mb4 ishlating.

ALTER TABLE users CONVERT TO CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
InnoDB SQL layer → Engine API → InnoDB

Default storage engine: transaction, row lock, foreign key, MVCC va crash recovery. Har bir jadval qaysi engine'da ekanini information_schema dan ko'rish mumkin.

SELECT ENGINE FROM information_schema.TABLES WHERE TABLE_NAME = 'users';
Clustered index PRIMARY KEY → B-tree → Leaf = to'liq row

InnoDB jadvalni primary key bo'yicha B-tree sifatida saqlaydi, leaf page'larda to'liq row turadi. PK bo'yicha qidiruv eng tez yo'l.

Secondary index idx_users_city → id → Clustered index

Boshqa index'lar leaf'ida primary key qiymatini saqlaydi. Composite index'da ustunlar tartibi muhim: (city, age) WHERE age = 20 ning o'ziga yordam bermaydi.

ALTER TABLE users ADD INDEX idx_users_city_age (city, age);
Users va GRANT CREATE USER → GRANT → Ruxsat

User 'nom'@'host' ko'rinishida aniqlanadi. Har bir ilova va xizmatga faqat kerakli huquqlarni bering.

GRANT SELECT ON shop.* TO 'report'@'10.0.0.%';
Laravel'dan ulanish .env → PDO → mysqld

Laravel .env dagi sozlamalar orqali PDO ulanishini ochadi. Eloquent so'rovlari prepared statement sifatida yuboriladi.

DB_CONNECTION=mysql DB_HOST=127.0.0.1 DB_PORT=3306 DB_DATABASE=shop

Chuqurroq 8

Buffer pool So'rov → Buffer pool → Disk (kerak bo'lsa)

InnoDB page'larini xotirada ushlab turadi. Ishchi ma'lumot to'liq sig'sa, o'qishlar deyarli diskka tegmaydi; alohida database serverda unga RAM'ning katta qismi beriladi.

innodb_buffer_pool_size = 4G
Redo log va undo log UPDATE → Undo: eski → Redo: yangi

Redo log commit qilingan o'zgarishni crash'dan keyin qayta tiklaydi. Undo log eski versiyani saqlaydi: ROLLBACK va consistent read uchun.

REPEATABLE READ BEGIN → Snapshot → Bir xil natija

InnoDB'ning default darajasi. Transaction ichidagi oddiy SELECTlar birinchi o'qishda olingan snapshot'ni ko'radi; locking o'qishlar esa next-key lock bilan phantom row'larni to'sadi.

SET SESSION TRANSACTION ISOLATION LEVEL READ COMMITTED;
Row lock va deadlock FOR UPDATE → Row lock → Deadlock → ROLLBACK

UPDATE va SELECT ... FOR UPDATE row'larga lock qo'yadi. InnoDB deadlock'ni o'zi aniqlab, bitta transaction'ni bekor qiladi; oxirgi deadlock tafsiloti status'da ko'rinadi.

SHOW ENGINE INNODB STATUS\G
EXPLAIN EXPLAIN → type / key / rows → Index qo'shish

type (const, ref, range, ALL), key, rows va Extra ustunlariga qarang. type: ALL — butun jadval o'qilyapti degani. MySQL 8'da EXPLAIN ANALYZE ham bor.

EXPLAIN SELECT * FROM users WHERE city = 'Toshkent';
Slow query log Sekin so'rov → slow.log → Tahlil

long_query_time dan uzoq ishlagan so'rovlarni faylga yozadi. mysqldumpslow bilan eng ko'p vaqt olgan so'rovlarni guruhlab ko'rish mumkin.

SET GLOBAL slow_query_log = 'ON'; SET GLOBAL long_query_time = 1;
Binlog va replication Source → Binlog → Relay log → Replica

Source server o'zgarishlarni Binlogga yozadi. Replica uni relay log'ga tortib oladi va o'zida qayta bajaradi; odatda bu asinxron, shuning uchun biroz kechikish bo'lishi mumkin.

SHOW BINARY LOGS;
Backup: mysqldump mysqldump → shop.sql → mysql < shop.sql

mysqldump jadvallarni SQL fayl sifatida chiqaradi; --single-transaction InnoDB uchun yozishni to'xtatmasdan izchil nusxa beradi. Katta bazalar uchun fizik backup vositalari va binlog ishlatiladi.

mysqldump --single-transaction --routines shop > shop.sql

10 Amaliyot

Xatolardan qoching, to'g'risini qiling

Keng tarqalgan xatolar

  • utf8mb4 o'rniga utf8

    MySQL'dagi utf8 aslida 3 baytli utf8mb3. Emoji saqlanganda Incorrect string value xatosi chiqadi yoki matn kesiladi.

    Database, jadval va connection uchun utf8mb4 ishlating. Laravel config'da charset utf8mb4 bo'lsin.

  • Ilova root bilan ulanadi

    SQL injection yoki xato kod butun serverga, jumladan boshqa database'lar va user'larga ta'sir qiladi.

    Har bir ilovaga alohida user oching va faqat kerakli database'ga minimal huquqlarni bering.

  • Primary key'siz InnoDB jadvali

    PK yoki mos UNIQUE NOT NULL ustun bo'lmasa, InnoDB yashirin ichki kalit yaratadi. Uni so'rovlarda ishlatib bo'lmaydi, row-based replication'da esa replica'da yangilash sekinlashadi.

    Har jadvalga aniq, qisqa primary key bering, masalan id BIGINT UNSIGNED AUTO_INCREMENT.

  • Buffer pool default holatda

    Default hajm kichik. Katta bazada page'lar xotiraga sig'maydi va har bir so'rov diskdan o'qiydi.

    Alohida database serverda innodb_buffer_pool_size ni RAM'ning katta qismiga sozlang va hit rate'ni kuzating.

  • Composite index tartibi

    INDEX (city, age) WHERE city = ? va WHERE city = ? AND age = ? ga yordam beradi, lekin faqat WHERE age = ? ga yordam bermaydi.

    Ustunlarni so'rovlarga qarab tartiblang: avval tenglik bilan filtrlanadiganlar, keyin diapazon.

  • mysqldump'ni --single-transaction'siz

    Default holatda dump jadvallarni lock qiladi va katta bazada uzoq vaqt yozishni to'xtatib qo'yadi.

    InnoDB jadvallari uchun --single-transaction bilan dump oling: izchil snapshot, lock'larsiz.

Eng yaxshi amaliyotlar

  1. Qisqa, o'suvchi primary key

    BIGINT AUTO_INCREMENT clustered index'ni tartibli to'ldiradi va secondary index'larni kichik saqlaydi.

  2. Hamma joyda utf8mb4

    Server, database, jadval va connection bir xil charset'da bo'lsa, "kvadratcha" va ? belgilar muammosi bo'lmaydi.

  3. Slow query log doim yoqilgan

    Sekin so'rovlarni foydalanuvchi shikoyat qilishidan oldin toping va EXPLAIN bilan tahlil qiling.

  4. Minimal huquqlar

    Ilova, hisobot va backup uchun alohida user'lar: har biri faqat o'ziga kerakli GRANT bilan.

  5. Backup + binlog

    Kunlik dump va binlog'lar birga bo'lsa, ma'lumotni xatodan oldingi daqiqagacha tiklash mumkin.

11 Mini test

O'zingizni sinab ko'ring

5 ta savol. Javobni tanlang: darhol to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini va sababini ko'rasiz.

1/5InnoDB'da WHERE city = 'Toshkent' secondary index orqali qanday bajariladi?
2/5MySQL InnoDB'da default isolation darajasi qaysi?
3/5Emoji saqlashda Incorrect string value xatosi chiqdi. Eng ehtimolli sabab?
4/5COMMIT'dan keyin server o'chdi, dirty page'lar data faylga yozilmagan edi. Nima bo'ladi?
5/5Replica'lar source serverdagi o'zgarishlarni qaysi log'dan oladi?

Atamalar lug'ati

Parser
SQL matnini tahlil qilib, so'rov daraxtini quradigan va nomlarni tekshiradigan qism.
Optimizer
Statistika va index'larga qarab so'rovni bajarishning eng arzon rejasini tanlaydigan qism.
Storage engine
MySQL'da ma'lumotni fizik saqlaydigan modul. SQL qatlami u bilan handler API orqali gaplashadi.
InnoDB
MySQL'ning default storage engine'i: transaction, row lock, foreign key, MVCC va crash recovery.
Primary key
Row'ni yagona aniqlaydigan ustun. InnoDB'da u jadvalning saqlanish tartibini ham belgilaydi.
Clustered index
Row'lar to'liq holda kalit bo'yicha saralangan B-tree'ning leaf'larida saqlanadigan index. InnoDB'da bu primary key.
Secondary index
Primary key'dan boshqa index. InnoDB'da leaf'ida indekslangan ustun va primary key qiymati turadi.
Buffer pool
InnoDB page'lari (default 16KB) keshlanadigan xotira maydoni.
Redo log
Page'lardagi o'zgarishlar jurnali. Crash'dan keyin commit qilingan ishlarni tiklash uchun.
Undo log
Row'larning eski versiyalari. ROLLBACK va MVCC o'qishlari uchun ishlatiladi.
MVCC
Multi-Version Concurrency Control: o'quvchi va yozuvchi bir-birini kutmasligi uchun row'ning bir nechta versiyasini saqlash.
Binlog
Server darajasidagi barcha o'zgarishlar jurnali. Replication va point-in-time recovery shunga tayanadi.
utf8mb4
MySQL'da belgi uchun 4 baytgacha joy ajratadigan to'liq UTF-8 kodlash. Emoji ham sig'adi.

Keyingi qadam: bog'liq texnologiyalar