Asosiy kontentga o'tish

Database · MySQL fork

MariaDB qanday ishlaydi?

MariaDB MySQL'dan qanday ajralib chiqqanini, so'rov uning ichida thread pool'dan engine'gacha qanday yurishini va Galera klasterida bitta COMMIT uch serverga qanday tarqalishini ko'ring.

  • Qiyinlik: O'rta
  • 30 daqiqa
  • 17 mavzu
  • 5 savolli test
Sizning progressingiz
0%
jonli jarayonIlova yozadi
  1. Ilova UPDATE + COMMIT Ilova klasterdagi istalgan node'ga ulanadi.
  2. Node 1 lokal transaction Transaction avval faqat shu node'da bajariladi.
  3. Write-set o'zgargan row'lar Transaction o'zgartirgan row'lar va ularning kalitlari to'plami.
  4. Replication global tartib Write-set barcha node'larga bir xil tartibda yetkaziladi.
  5. Certification konflikt bormi? Har bir node mustaqil, lekin bir xil qoida bilan tekshiradi.
  6. COMMIT OK Node 1 javobi Konflikt bo'lmasa, transaction tasdiqlanadi.
  7. Node 2 · Node 3 apply Qolgan node'lar write-set'ni o'zida qo'llaydi.
Kurs rejasi 0%
  1. MariaDB nima?
  2. Qanday ishlaydi
  3. Arxitektura
  4. Komponentlar
  5. Vizual misollar
  6. Simulyatsiya
  7. Laboratoriya
  8. Kod va oqim
  9. Mavzular
  10. Xato va amaliyot
  11. Mini test

01 Kirish

MariaDB nima?

MariaDB — MySQL kodidan ajralib chiqqan (Fork) ochiq kodli relatsion database. Uni MySQL asoschilaridan biri Michael "Monty" Widenius boshlagan; nomi uning qizi Maria sharafiga qo'yilgan, xuddi MySQL boshqa qizi My nomi bilan atalgani kabi.

Fork 2009-yilda, Oracle Sun Microsystems'ni (u bilan birga MySQL'ni ham) sotib olishi atrofidagi xavotirlar fonida boshlandi. Maqsad — MySQL'ning ochiq va jamoa nazoratidagi davomchisini saqlab qolish.

MariaDB MySQL bilan bir xil protokol va asosan bir xil SQL'ni ishlatadi, shuning uchun ko'p ilovalar o'zgarishsiz ishlaydi. Lekin yillar davomida loyihalar ajraldi: MariaDB'da Aria, ColumnStore, Galera Cluster, Thread pool va Sequence kabi o'ziga xos imkoniyatlar bor.

Hayotiy o'xshatish

MariaDB va MySQL — bitta oiladan chiqqan ikki aka-uka: yoshligida deyarli bir xil edi, ulg'aygach har biri o'z yo'lini tanladi. Umumiy tili (SQL va protokol) qoldi, lekin odatlari tobora farq qilmoqda.

Turi
Relatsion database (MySQL fork)
Asoschi
Michael "Monty" Widenius
Litsenziya
GPLv2, ochiq kod
Default engine
InnoDB
Default port
3306

02 Qanday ishlaydi

MariaDB ichida so'rov: thread pool'dan engine'gacha

Pastga aylantiring: SELECT city, COUNT(*) FROM users GROUP BY city; server qatlamlari va storage engine'lar orqali natijaga aylanadi.

  1. Client

    So'rov yuboriladi

    Laravel pdo_mysql driver'i orqali SELECT city, COUNT(*) FROM users GROUP BY city; yuboradi. MariaDB uchun alohida PHP extension kerak emas.

  2. Thread pool

    Thread pool so'rovni oladi

    Default holatda har ulanishga alohida thread beriladi. thread_handling = pool-of-threads yoqilgan bo'lsa, so'rov bo'sh worker'ga navbat bilan beriladi va minglab ulanishda ham thread'lar soni nazoratda qoladi.

  3. Parser

    Parser tekshiradi

    SQL daraxtga aylanadi, users jadvali va city ustuni topiladi, SELECT huquqi tekshiriladi.

  4. Optimizer

    Optimizer reja tanlaydi

    city bo'yicha index bo'lsa, row'lar allaqachon guruhlangan tartibda o'qiladi. Bu misolda index yo'q, shuning uchun vaqtinchalik jadval kerak bo'ladi.

  5. Engine API

    Engine API

    Executor handler interfeysi orqali row'larni so'raydi. Jadval qaysi engine'da bo'lishidan qat'i nazar, chaqiruvlar bir xil.

  6. InnoDB

    InnoDB row'larni beradi

    users InnoDB jadvali: row'lar clustered index bo'ylab ketma-ket o'qiladi. Parallel yozuvlar MVCC tufayli bu o'qishni to'xtatmaydi.

  7. Temp jadval

    Guruhlar hisoblanadi

    Har bir shahar uchun hisoblagich ichki temp jadvalda yuritiladi. Avval xotirada; juda kattalashsa, diskka Aria formatidagi jadval sifatida o'tkaziladi.

  8. Result javob

    Natija tayyor

    Toshkent 3, Samarqand 1, Buxoro 1: har shahar uchun bitta row.

  9. Client javob

    Client javob oladi

    Natija MySQL protokoli bilan qaytadi, shuning uchun client MySQL bilan ishlayaptimi yoki MariaDB bilan, farqini sezmaydi.

03 Arxitektura

MariaDB server arxitekturasi

Tuzilma MySQL'nikiga o'xshaydi: SQL qatlami va almashtiriladigan storage engine'lar. Farqlar ko'proq engine'lar, klaster va qo'shimcha SQL imkoniyatlarida.

mariadbd MariaDB server jarayoni

Ko'p tizimlarda eski mysqld nomi bilan ham ishga tushadi.

Connection kirish

Ulanish, autentifikatsiya va thread'lar.

  • Autentifikatsiya user@host
  • Thread pool pool-of-threads

SQL layer so'rovni tushunish

Parser, optimizer va qo'shimcha SQL obyektlari.

  • Parser · Optimizer reja
  • Sequences NEXTVAL()
  • System versioning AS OF

Storage engines pluggable

Har bir jadval o'z engine'ini tanlaydi.

  • InnoDB default, OLTP
  • Aria crash-safe, temp
  • ColumnStore analitika
  • Spider sharding

Replication nusxalash

Ma'lumotni boshqa serverlarga yetkazish.

  • Binlog + GTID asinxron
  • Galera multi-primary

04 Asosiy qismlar

Asosiy komponentlar

  • InnoDB

    Default engine: transaction, row lock, MVCC va crash recovery. Ishlash tamoyili MySQL'dagiga o'xshash.

  • Aria

    MyISAM o'rniga yaratilgan crash-safe engine. Ichki vaqtinchalik jadvallar uchun ham ishlatiladi.

  • ColumnStore

    Ma'lumotni ustunlar bo'yicha saqlaydigan engine: katta hajmdagi analitik so'rovlar uchun.

  • Spider

    Bitta jadvalni bir nechta serverga bo'lib (sharding), ularni bitta jadvaldek ko'rsatadi.

  • Galera Cluster

    Har bir node'ga yozish mumkin bo'lgan, certification asosidagi klaster.

  • Thread pool

    Ulanishlar ko'p bo'lganda thread'lar sonini cheklab, server yukini barqaror ushlaydi.

  • Sequence

    CREATE SEQUENCE bilan yaratiladigan, jadvaldan mustaqil raqam generatori.

  • MaxScale

    MariaDB'ning database proxy'si: so'rovlarni node'lar orasida taqsimlaydi va failover'ni boshqaradi.

05 Vizual misollar

Ko'rib tushunamiz

Har bir tushuncha o'z diagrammasi bilan: ustiga olib boring, bosing va jarayonni kuzating.

Jarayon

Qisqa tarix: MySQL'dan MariaDB'gacha

MySQL bir necha marta egasini almashtirdi. Oracle bosqichi oldidan MySQL asoschilari loyihaning ochiq davomchisini boshladi.

  1. MySQL AB 1995 · birinchi reliz Shvetsiya kompaniyasi MySQL'ni yaratadi va ochiq kod sifatida tarqatadi.
  2. Sun Microsystems 2008 Sun MySQL AB'ni sotib oladi.
  3. Oracle 2009 kelishuv · 2010 Oracle Sun'ni sotib olishga kelishadi, bitim 2010-yilda yakunlanadi. MySQL ham Oracle'ga o'tadi.
  4. MariaDB 2009 · fork Monty Widenius va jamoasi MySQL kodidan MariaDB'ni boshlaydi.
  5. Ikki yo'l MySQL · MariaDB Ikkala loyiha alohida rivojlanadi va farqlar asta-sekin ko'payadi.

Umumiy ildiz bir, lekin bugun MySQL va MariaDB — ikki alohida mahsulot.

Taqqoslash

MySQL va MariaDB

Asosiy SQL va protokol bir xil, farqlar engine'lar, klaster va qo'shimcha imkoniyatlarda. Aniq farqlar versiyaga bog'liq, shuning uchun o'z versiyangiz hujjatini tekshiring.

MySQL MariaDB
Kim rivojlantiradi Oracle MariaDB Foundation va MariaDB kompaniyasi
Litsenziya Community: GPLv2, Enterprise: tijoriy Server: GPLv2
Default engine InnoDB InnoDB
Qo'shimcha engine'lar MyISAM, MEMORY, ARCHIVE va boshqalar Aria, ColumnStore, Spider, MyRocks va boshqalar
Klaster Group Replication, InnoDB Cluster Galera Cluster (multi-primary)
Thread pool Enterprise versiyada Ochiq kodli serverda bor
JSON turi Alohida binary JSON turi LONGTEXT alias'i + JSON_VALID tekshiruvi
Sequence Yo'q, AUTO_INCREMENT ishlatiladi CREATE SEQUENCE bor
Terminal

MariaDB konsolida

MariaDB'ga xos bir nechta buyruq: sequence, RETURNING va Galera klaster holati.

CREATE SEQUENCE invoice_seq START WITH 1000;

Query OK, 0 rows affected (0.01 sec)

SELECT NEXTVAL(invoice_seq);

+----------------------+

| NEXTVAL(invoice_seq) |

+----------------------+

| 1000 |

+----------------------+

1 row in set (0.00 sec)

DELETE FROM orders WHERE status = 'cancelled' RETURNING id, total;

+----+-------+

| id | total |

+----+-------+

| 14 | 15.00 |

+----+-------+

1 row in set (0.00 sec)

SHOW STATUS LIKE 'wsrep_cluster_size';

+--------------------+-------+

| Variable_name | Value |

+--------------------+-------+

| wsrep_cluster_size | 3 |

+--------------------+-------+

1 row in set (0.00 sec)

06 Interaktiv simulyatsiya

Galera Cluster: bitta COMMIT uch node'ga

Galera'da har bir node'ga yozish mumkin. UPDATE dan keyingi COMMIT qanday qilib butun klasterda bir xil natija berishini kuzating. «COMMIT qilish» tugmasini bosing yoki bosqichma-bosqich yuring. Istalgan tugun ustiga boring yoki bosing: uning vazifasi ochiladi.

0 / 8
  1. Ilova UPDATE + COMMIT Ilova klasterdagi istalgan node'ga ulanadi.
  2. Node 1 lokal transaction Transaction avval faqat shu node'da bajariladi.
  3. Write-set o'zgargan row'lar Transaction o'zgartirgan row'lar va ularning kalitlari to'plami.
  4. Replication global tartib Write-set barcha node'larga bir xil tartibda yetkaziladi.
  5. Certification konflikt bormi? Har bir node mustaqil, lekin bir xil qoida bilan tekshiradi.
  6. COMMIT OK Node 1 javobi Konflikt bo'lmasa, transaction tasdiqlanadi.
  7. Node 2 · Node 3 apply Qolgan node'lar write-set'ni o'zida qo'llaydi.
Tayyor

«COMMIT qilish» tugmasini bosing

Yoki istalgan tugunni tanlang: uning vazifasi shu yerda ochiladi.

  • Mijoz
  • Server
  • Fayl / kod
  • Tarmoq
  • Tekshiruv
  • Natija
  • so'rov
  • javob

07 Laboratoriya

So'rovni o'zingiz yozing va bajarilishini kuzating

So'rov yozing va RUN QUERY ni bosing: database uni Parser, Planner, Index va Rows bosqichlari orqali qanday bajarishini ko'rasiz. Namuna jadvallar: users va orders.

Qo'llab-quvvatlanadi: SELECT, WHERE (AND, OR, LIKE, IN), JOIN, GROUP BY, COUNT/SUM/AVG/MIN/MAX, ORDER BY, LIMIT. Ctrl + Enter — ishga tushirish.

Sxema

users
id PK, name, age IX, city, role
orders
id PK, user_id FK, total, status
  1. Parser So'rov matni token'larga bo'linadi va sintaksis tekshiriladi.
  2. Planner Optimizer eng arzon yo'lni tanlaydi: index yoki to'liq skan.
  3. Execution plan Tanlangan reja bosqichlari: scan, filter, sort, limit.
  4. Index / Table Qatorlar diskdan yoki xotiradan o'qiladi.
  5. Rows Shartga mos qatorlar ajratib olinadi.
  6. Result Natija mijozga qaytariladi.

Natija shu yerda chiqadi.

08 Kod va oqim

Kod va oqim: MariaDB'ga xos SQL

Chapda MySQL'da yo'q yoki boshqacha ishlaydigan uchta imkoniyat: sequence, system-versioned jadval va RETURNING.

mariadb-features.sqlsql
-- 1. Sequence: jadvaldan mustaqil hisoblagichCREATE SEQUENCE invoice_seq START WITH 1000 INCREMENT BY 1; -- 2. System-versioned jadval: har o'zgarish tarixi saqlanadiCREATE TABLE prices (  product_id BIGINT PRIMARY KEY,  amount     DECIMAL(10, 2) NOT NULL) WITH SYSTEM VERSIONING; -- 3. Narx o'zgaradi, eski qiymat tarixda qoladiUPDATE prices SET amount = 129.00 WHERE product_id = 7; -- 4. O'tmishdagi holatni so'rashSELECT amount FROM prices  FOR SYSTEM_TIME AS OF TIMESTAMP '2026-01-01 00:00:00'  WHERE product_id = 7; -- 5. INSERT ... RETURNING: yangi row'ni darhol qaytarishINSERT INTO orders (user_id, total, status)  VALUES (3, 75.50, 'pending')  RETURNING id, status;
  1. Sequence invoice_seq Mustaqil raqam generatori.
  2. Versioned jadval WITH SYSTEM VERSIONING Har bir row'ning amal qilish vaqti saqlanadi.
  3. Tarix row_start · row_end Eski versiyalar o'chmaydi, tarixiy row bo'lib qoladi.
  4. AS OF so'rov FOR SYSTEM_TIME Jadvalni o'tmishdagi holatida ko'rish.
  5. RETURNING INSERT natijasi Yozilgan row'ni qo'shimcha so'rovsiz qaytaradi.

09 Mavzular

MariaDB mavzulari

17 ta mavzu, har biri qisqa izoh va kichik diagramma bilan. Ochgan mavzuingiz progressga qo'shiladi.

Asoslar 9

MariaDB nima? MySQL kodi → Fork → MariaDB

MySQL kodidan boshlangan, mustaqil rivojlanayotgan ochiq kodli relatsion database. Ko'plab Linux distributivlarida MySQL o'rniga standart paket sifatida keladi.

Tarix: nega fork? MySQL AB → Sun → Oracle → MariaDB

MySQL AB'ni avval Sun, keyin Sun bilan birga Oracle qo'lga kiritdi. MySQL asoschilari loyiha kelajagidan xavotirlanib, 2009-yilda MariaDB'ni boshladi.

MySQL bilan moslik Ilova → pdo_mysql → MySQL / MariaDB

Protokol, asosiy SQL va PHP'dagi pdo_mysql driver bir xil. Lekin MySQL 8 bilan farqlar ko'p: JSON, autentifikatsiya plugin'lari, GTID va ba'zi funksiyalar.

Client vositalari mariadb → :3306 → mariadbd

mariadb (konsol), mariadb-dump, mariadb-admin. Ko'p tizimlarda eski mysql, mysqldump nomlari ham ishlaydi.

mariadb -u shop_app -p shop
InnoDB default SQL layer → Engine API → InnoDB

MariaDB ham InnoDB'ni default engine sifatida ishlatadi: clustered index, MVCC, redo va undo log tamoyillari MySQL'dagiga o'xshash.

Aria GROUP BY → Temp jadval → Aria

MyISAM'ning crash-safe davomchisi. Oddiy jadvallar uchun kam ishlatiladi, lekin MariaDB uni ichki vaqtinchalik jadvallar uchun qo'llaydi.

CREATE TABLE import_log (id INT, line TEXT) ENGINE=Aria;
Sequence CREATE SEQUENCE → NEXTVAL() → 1000, 1001...

Jadvalga bog'lanmagan raqam generatori: hisob-faktura raqami, bir nechta jadval uchun umumiy ID. NEXTVAL() va LASTVAL() bilan ishlatiladi.

SELECT NEXTVAL(invoice_seq);
Laravel bilan .env → mariadb driver → pdo_mysql → MariaDB

Laravel'ning yangi versiyalarida alohida mariadb connection bor: u MariaDB'ga xos farqlarni hisobga oladi. PHP tomonda baribir pdo_mysql ishlatiladi.

DB_CONNECTION=mariadb DB_HOST=127.0.0.1 DB_PORT=3306 DB_DATABASE=shop
JSON JSON ustun → LONGTEXT → JSON_VALID

MariaDB'da JSON alohida tur emas, LONGTEXT alias'i va JSON_VALID tekshiruvi. JSON_VALUE, JSON_EXTRACT kabi funksiyalar bor, lekin saqlash formati MySQL'nikidan farq qiladi.

SELECT JSON_VALUE(meta, '$.delivery') FROM orders;

Chuqurroq 8

ColumnStore Row-based: InnoDB → Column-based → Tez agregat

Ma'lumotni row emas, ustun bo'yicha saqlaydi: millionlab row ustida SUM, AVG tez bajariladi. Tez-tez bitta row'ni yangilaydigan OLTP ishlar uchun emas.

Spider Spider jadval → Server A → Server B

Jadvalni bir nechta serverga bo'lib saqlaydi (sharding), ilova esa uni bitta jadval sifatida ko'radi.

Galera Cluster Node 1 → Write-set → Certification → Node 2, 3

Har bir node'ga yozish mumkin. COMMIT paytida write-set barcha node'larga tarqaladi va certification'dan o'tadi. Ovoz berish (quorum) uchun kamida 3 node tavsiya etiladi.

SHOW STATUS LIKE 'wsrep_cluster_size';
Thread pool 1000 ulanish → Thread pool → Cheklangan worker

Har ulanishga thread berish o'rniga, so'rovlarni cheklangan worker'lar guruhiga taqsimlaydi. Ulanishlar juda ko'p bo'lganda server barqarorroq ishlaydi.

thread_handling = pool-of-threads
System-versioned jadvallar UPDATE → Tarixiy row → AS OF so'rov

System versioning har bir o'zgarishni avtomatik tarixga yozadi. FOR SYSTEM_TIME AS OF bilan jadvalni istalgan o'tgan vaqtdagi holatida ko'rish mumkin.

SELECT * FROM prices FOR SYSTEM_TIME ALL WHERE product_id = 7;
RETURNING DELETE → RETURNING id → O'chgan row'lar

INSERT ... RETURNING va DELETE ... RETURNING o'zgargan row'larni shu so'rovning o'zida qaytaradi. MySQL'da bu imkoniyat yo'q.

DELETE FROM orders WHERE status = 'cancelled' RETURNING id;
Replication va GTID Primary → Binlog + GTID → Replica

Oddiy replication MySQL'dagidek binlog orqali ishlaydi. Lekin GTID formati MySQL'nikidan farq qiladi, shuning uchun MySQL va MariaDB'ni bitta replication zanjirida aralashtirish ehtiyotkorlik talab qiladi.

SELECT @@gtid_current_pos;
MySQL'dan ko'chish mysqldump → SQL fayl → mariadb → Test

Ko'pincha dump olib, MariaDB'ga yuklash yetarli. Avval staging'da test qiling: JSON ustunlar, user'lar va autentifikatsiya, ishlatilgan funksiyalarni tekshiring.

mysqldump --single-transaction shop | mariadb shop

10 Amaliyot

Xatolardan qoching, to'g'risini qiling

Keng tarqalgan xatolar

  • MySQL 8 bilan 100% bir xil deb o'ylash

    MariaDB va MySQL 8 JSON, autentifikatsiya, GTID va ba'zi SQL funksiyalarida farq qiladi. Bir serverda ishlagan dump yoki so'rov ikkinchisida xato berishi mumkin.

    Development va production'da bir xil database va versiyani ishlating, ko'chishni avval staging'da sinang.

  • Galera konfliktlarini hisobga olmaslik

    Ikki node'da bir vaqtda bitta row o'zgarsa, ulardan biri COMMIT paytida deadlock xatosini oladi. Ilova buni kutmasa, foydalanuvchi xato sahifasini ko'radi.

    Transaction'larni qayta urinish (retry) bilan yozing. Bir xil "issiq" row'larga yozishni bitta node'ga yo'naltiring.

  • Ikki node'li Galera

    Node'lar orasidagi tarmoq uzilsa, hech biri ko'pchilikka ega bo'lmaydi va klaster yozishni to'xtatadi (split-brain'dan himoya).

    Kamida 3 node yoki 2 node + Galera Arbitrator (garbd) ishlating.

  • Primary key'siz jadval

    Galera write-set'lari row'larni primary key orqali aniqlaydi. PK'siz jadvallarda replication sekin va ishonchsiz bo'ladi.

    Har bir jadvalga aniq primary key bering.

  • ColumnStore'ni OLTP uchun ishlatish

    Ustunli saqlash bitta row'ni tez-tez o'zgartirish uchun mo'ljallanmagan: buyurtma va to'lovlar sekinlashadi.

    Transaction'lar uchun InnoDB, katta hisobot va analitika uchun ColumnStore.

Eng yaxshi amaliyotlar

  1. Laravel'da mariadb driver

    DB_CONNECTION=mariadb yozing: Laravel MariaDB'ga mos grammatika va imkoniyatlardan foydalanadi.

  2. Bir xil versiya hamma joyda

    Lokal, staging va production'da bir xil MariaDB versiyasi bo'lsin: "menda ishlayapti" muammolari kamayadi.

  3. Galera: 3 node va retry

    Toq sondagi node'lar va ilovada deadlock'dan keyin qayta urinish — barqaror klasterning ikki sharti.

  4. Tarix uchun system versioning

    Narx, status yoki huquqlar tarixini trigger va qo'shimcha jadvallar o'rniga WITH SYSTEM VERSIONING bilan saqlang.

  5. Backup: logical va physical

    Kichik bazalar uchun mariadb-dump, katta bazalar uchun fizik nusxa oladigan mariadb-backup ishlating.

11 Mini test

O'zingizni sinab ko'ring

5 ta savol. Javobni tanlang: darhol to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini va sababini ko'rasiz.

1/5MariaDB qanday paydo bo'lgan?
2/5Galera Cluster'da ikki node bir vaqtda bitta row'ni o'zgartirdi. Nima bo'ladi?
3/5MariaDB'da JSON ustun turi aslida nima?
4/5Millionlab row ustida SUM va AVG qiladigan hisobotlar uchun MariaDB'da qaysi engine mo'ljallangan?
5/5Laravel ilovasini MariaDB'ga ulashda .env da nima yoziladi?

Atamalar lug'ati

Fork
Mavjud loyiha kodidan nusxa olib, uni alohida loyiha sifatida mustaqil rivojlantirish.
Aria
MariaDB'ning crash-safe storage engine'i, MyISAM'ning davomchisi. Ichki vaqtinchalik jadvallar uchun ham ishlatiladi.
ColumnStore
Ma'lumotni ustunlar bo'yicha saqlaydigan engine: katta hajmli analitik so'rovlar uchun.
Spider
Jadvalni bir nechta serverga taqsimlab, ularni bitta jadval sifatida ko'rsatadigan engine.
Galera Cluster
Barcha node'larga yozish mumkin bo'lgan, write-set va certification'ga asoslangan klaster texnologiyasi.
Write-set
Galera'da bitta transaction o'zgartirgan row'lar va ularning kalitlari to'plami.
Certification
Galera'da har bir node write-set'ni oldingi transaction'lar bilan konfliktga tekshirishi. Natija hamma node'da bir xil.
Thread pool
So'rovlarni cheklangan miqdordagi worker thread'lar orasida taqsimlash usuli.
Sequence
CREATE SEQUENCE bilan yaratiladigan, jadvaldan mustaqil raqam generatori.
System versioning
Jadval row'larining barcha eski versiyalarini vaqt belgilari bilan avtomatik saqlash.
GTID
Global Transaction ID: replication'da har bir transaction'ning yagona identifikatori. MariaDB va MySQL'da formati farq qiladi.
InnoDB
MariaDB va MySQL'ning default storage engine'i: transaction, row lock va MVCC.

Keyingi qadam: bog'liq texnologiyalar