Git
Fayl o'zgarishi staging, commit va branch orqali remote'gacha qanday yetishini vizual ko'ring.
DevOps · Hamkorlik va CI/CD
Developer push qilgan commit GitHub'ga yetib borib, Actions runner'ida test qilinishi va muvaffaqiyatli bo'lsa server'ga deploy qilinishini qadam-baqadam kuzating.
feature/login-limit Developer o'z branch'ini push qilgan.
#42 · main ← feature O'zgarishlarni main'ga qo'shish taklifi: diff, tavsif va muhokama.
tests · ubuntu-latest PR uchun workflow'lar ishga tushadi va natijasi PR sahifasida ko'rinadi.
Approve Hamkasb kodni qatorma-qator ko'rib chiqadi va izoh qoldiradi.
1 approve + CI Branch protection qoidalari: talablar bajarilmasa, merge tugmasi bloklanadi.
Squash and merge O'zgarish main'ga qo'shiladi va deploy workflow'i ishga tushadi.
01 Kirish
GitHub — Git Repository'larini saqlash va ular ustida jamoa bo'lib ishlash platformasi. Git — versiyalarni boshqarish vositasi, GitHub esa uning ustiga qurilgan xizmat: remote server, web interfeys va hamkorlik vositalari.
Jamoa ishi Pull request atrofida quriladi: developer o'z branch'ida ishlaydi, PR ochadi, hamkasblar Code review qiladi va tasdiqlangandan keyin o'zgarish main ga qo'shiladi.
GitHub Actions har bir push yoki PR'da avtomatik ishlaydi: kodni toza Runner mashinasida yig'adi, testlarni ishga tushiradi va hammasi yashil bo'lsa, server'ga deploy qiladi. Bu CI/CD deb ataladi.
Hayotiy o'xshatish
GitHub — jamoaning umumiy ustaxonasi: omborxona (repository), chizmalarni tekshirish stoli (pull request), sifat nazorati bo'limi (Actions) va qabul qilish qoidalari (branch protection) bir joyda.
02 Qanday ishlaydi
Pastga aylantiring: main ga push qilingan commit workflow'ni ishga tushiradi, runner testlarni bajaradi va muvaffaqiyatli bo'lsa, server yangilanadi.
Developer git push origin main qiladi. Git SSH kalit orqali GitHub'ga ulanadi va yangi commit'larni yuboradi.
GitHub main ni yangi commit'ga suradi va push event'ini yaratadi. Shu commit'dagi .github/workflows/ papkasi tekshiriladi.
on: push: branches: [main] sharti mos keldi. Workflow ichidagi job'lar navbatga qo'yiladi.
Toza ubuntu-latest mashinasi job'ni oladi. actions/checkout repozitoriyni shu commit holatida yuklab oladi.
setup-php kerakli PHP versiyasini o'rnatadi, composer install paketlarni yuklaydi, .env.example dan .env yasaladi.
php artisan test barcha testlarni ishga tushiradi. Exit code 0 bo'lmasa, job qizil bo'ladi va keyingi job'lar to'xtaydi.
needs: tests tufayli deploy faqat testlar yashil bo'lganda boshlanadi. SSH kalit Secret sifatida beriladi va loglarda yashiriladi.
Server'da deploy skripti ishlaydi: git pull, composer install --no-dev, php artisan migrate --force, config:cache va PHP-FPM reload.
Commit yonida yashil belgi paydo bo'ladi, workflow loglari Actions sahifasida saqlanadi.
GitHub muvaffaqiyat yoki xato haqida bildirishnoma yuboradi. Xato bo'lsa, log'dan qaysi qadam yiqilgani ko'rinadi.
03 Arxitektura
Bitta repozitoriy atrofida kod, hamkorlik, avtomatlashtirish va xavfsizlik vositalari joylashgan.
Repository github.com/example/app
Kod va u bilan bog'liq hamma narsa bir joyda.
Kod Git ma'lumotlari
Remote Git repozitoriysi.
main, feature/* v1.2.0 tarix Hamkorlik jamoa ishi
Muhokama va o'zgarishlarni qabul qilish.
diff + review vazifa va xatolar avtomatik reviewer Actions CI/CD
Avtomatik test va deploy.
.github/workflows ubuntu-latest secrets.SSH_KEY Xavfsizlik Settings
Kim nima qila olishini boshqarish.
review + checks kirish paket yangilanishi Nashr natija
Tayyor mahsulotni ulashish.
statik sayt versiya + fayllar 04 Asosiy qismlar
Loyiha kodi, tarixi, issue'lari va sozlamalari. Public yoki private bo'ladi.
Boshqa birovning repozitoriysining sizning akkauntingizdagi nusxasi. Ochiq loyihalarga hissa qo'shish shu orqali.
Bir branch o'zgarishlarini boshqasiga qo'shish taklifi: diff, muhokama, review va checks bir sahifada.
Xato, vazifa yoki g'oya kartochkasi. PR'da Closes #17 yozilsa, merge paytida avtomatik yopiladi.
Muhim branch'lar uchun qoidalar: to'g'ridan-to'g'ri push taqiqlanadi, review va yashil testlar talab qilinadi.
Repozitoriyga qurilgan CI/CD: event bo'yicha workflow'larni runner'larda bajaradi.
Workflow job'ini bajaradigan mashina: GitHub beradigan toza VM yoki o'zingizning server'ingiz (self-hosted).
Shifrlangan maxfiy qiymatlar (SSH kalit, API token). Workflow'da ${{ secrets.NAME }} orqali olinadi va loglarda yashiriladi.
05 Vizual misollar
Har bir tushuncha o'z diagrammasi bilan: ustiga olib boring, bosing va jarayonni kuzating.
Event workflow'ni uyg'otadi, workflow job'larni runner'larga beradi, har bir job esa qadamlarni ketma-ket bajaradi.
on: push push, pull_request, schedule yoki qo'lda ishga tushirish. ci.yml .github/workflows/ papkasidagi YAML fayl. runs-on: ubuntu-latest Har bir job alohida runner'da. Job'lar standart holatda parallel ishlaydi, needs ketma-ketlik beradi. uses · run Bitta job ichidagi qadamlar ketma-ket va bir xil fayl tizimida bajariladi. success / failure Natija commit va PR yonida ko'rinadi, branch protection uni talab qilishi mumkin. uses tayyor action'ni chaqiradi (actions/checkout@v4), run esa shell buyrug'ini bajaradi.
PR — bu muhokama joyi. Kod, avtomatik tekshiruvlar va odamlar fikri bir sahifada uchrashadi.
PR #42 ochish
feature/login-limit → main, tavsifda Closes #17. pull_request event
PR uchun test workflow'i ishga tushadi. tests: success
Status check PR sahifasida yashil bo'ladi. Review so'rovi
CODEOWNERS yoki developer tanlagan reviewer'ga xabar boradi. Changes requested
Qatorga izoh: limit kalitiga IP qo'shilsin. git push (fix)
Yangi commit PR'ga qo'shiladi, checks qayta ishlaydi. Approve
Talablar bajarildi. Squash and merge
PR main'ga qo'shiladi, issue #17 yopiladi. Kalit yaratish, uni GitHub'da tekshirish, repozitoriyni clone qilish va GitHub CLI bilan PR ochish.
ssh-keygen -t ed25519 -C "ali@example.com"
Generating public/private ed25519 key pair.
Your identification has been saved in /home/ali/.ssh/id_ed25519
Your public key has been saved in /home/ali/.ssh/id_ed25519.pub
The key fingerprint is:
SHA256:4Fz8b1yQe2sK9pW7mR0tV3xN6cJ5hL1aD8gU2iO4kE0 ali@example.com
cat ~/.ssh/id_ed25519.pub
ssh-ed25519 AAAAC3NzaC1lZDI1NTE5AAAAIH8m2v4QpY1sZk7dW9rT3uN6cB0aF5eJ2hL8gX1oR4yK ali@example.com
ssh -T git@github.com
Hi ali! You've successfully authenticated, but GitHub does not provide shell access.
git clone git@github.com:example/app.git
Cloning into 'app'...
remote: Enumerating objects: 1532, done.
Receiving objects: 100% (1532/1532), 412.30 KiB | 2.10 MiB/s, done.
Resolving deltas: 100% (802/802), done.
gh pr create --base main --title "Add rate limit to login" --body "Closes #17"
Creating pull request for feature/login-limit into main in example/app
https://github.com/example/app/pull/42
GitHub uch xil merge tugmasini beradi. Ular kodni bir xil qo'shadi, lekin main tarixini turlicha yozadi.
| Merge commit | Squash and merge | Rebase and merge | |
|---|---|---|---|
| main'ga nima tushadi | Barcha commit'lar + merge commit | Bitta yangi commit | Barcha commit'lar, merge commit'siz |
| Tarix | Tarmoqlangan | To'g'ri chiziq, PR = 1 commit | To'g'ri chiziq |
| Commit hash'lari | Saqlanadi | Yangi commit | Qayta yoziladi |
| Lokal branch'ni o'chirish | git branch -d ishlaydi |
-D kerak bo'ladi |
-D kerak bo'lishi mumkin |
| Qachon qulay | Branch tarixi muhim bo'lsa | Kichik PR'lar, toza main | Har bir commit mazmunli bo'lsa |
06 Interaktiv simulyatsiya
O'zgarish to'g'ridan-to'g'ri main'ga emas, pull request orqali kiradi. Checks, review va branch protection qanday ishlashini kuzating. «Pull request ochish» tugmasini bosing yoki bosqichma-bosqich yuring. Istalgan tugun ustiga boring yoki bosing: uning vazifasi ochiladi.
feature/login-limit Developer o'z branch'ini push qilgan.
#42 · main ← feature O'zgarishlarni main'ga qo'shish taklifi: diff, tavsif va muhokama.
tests · ubuntu-latest PR uchun workflow'lar ishga tushadi va natijasi PR sahifasida ko'rinadi.
Approve Hamkasb kodni qatorma-qator ko'rib chiqadi va izoh qoldiradi.
1 approve + CI Branch protection qoidalari: talablar bajarilmasa, merge tugmasi bloklanadi.
Squash and merge O'zgarish main'ga qo'shiladi va deploy workflow'i ishga tushadi.
«Pull request ochish» tugmasini bosing
Yoki istalgan tugunni tanlang: uning vazifasi shu yerda ochiladi.
Tanlangan tugun
07 Kod va oqim
Har bir push va pull request'da testlarni ishga tushiruvchi minimal workflow. Har qadamda faylning qaysi qismi ishlayotgani ko'rinadi.
name: tests on: push: branches: [main] pull_request: jobs: tests: runs-on: ubuntu-latest steps: - uses: actions/checkout@v4 - uses: shivammathur/setup-php@v2 with: php-version: '8.3' - run: composer install --no-interaction --prefer-dist - run: cp .env.example .env && php artisan key:generate - run: php artisan test
push · pull_request Workflow qachon ishga tushishi.
ubuntu-latest Job uchun toza virtual mashina.
actions/checkout@v4 Repozitoriy kodi runner'ga yuklanadi.
setup-php · 8.3 Kerakli PHP versiyasi o'rnatiladi.
vendor/ Paketlar va muhit sozlamasi tayyorlanadi.
php artisan test Natija: success yoki failure.
08 Mavzular
19 ta mavzu, har biri qisqa izoh va kichik diagramma bilan. Ochgan mavzuingiz progressga qo'shiladi.
Git — kompyuteringizdagi versiya boshqaruvi vositasi. GitHub — Git repozitoriylarini saqlaydigan va ular atrofida hamkorlik vositalarini beradigan xizmat.
Kod, tarix, issue'lar, PR'lar va sozlamalar to'plami. README.md repozitoriy bosh sahifasida ko'rinadi.
gh repo create example/app --private Public kalit GitHub akkauntingizga qo'shiladi, private kalit kompyuteringizda qoladi. Shundan keyin git@github.com:... manzillari parolsiz ishlaydi.
ssh -T git@github.com HTTPS orqali ishlashda va API so'rovlarida akkaunt paroli o'rniga token ishlatiladi. Fine-grained token faqat kerakli repozitoriy va ruxsatlar bilan cheklanadi.
clone repozitoriyni kompyuteringizga nusxalaydi. fork esa uni GitHub'da sizning akkauntingizga nusxalaydi: yozish huquqi yo'q loyihaga hissa qo'shish uchun.
gh repo fork laravel/framework --clone Branch o'zgarishlarini boshqa branch'ga qo'shish taklifi. Tavsif nima va nega o'zgarganini aytsin, bog'liq issue ko'rsatilsin.
gh pr create --fill Reviewer diff'ni ko'radi, qatorlarga izoh qoldiradi va Approve yoki Request changes bilan yakunlaydi.
gh pr review 42 --approve Xato va vazifalarni kuzatish. Label, mas'ul shaxs va milestone bilan tartiblanadi; commit yoki PR'da #17 deb havola qilinadi.
gh issue create --title "Login limit" --label bug main uchun qoidalar: faqat PR orqali o'zgarish, kamida bitta approve, majburiy status check'lar, force push taqiqi.
Fayl yoki papkaga mas'ul odamlarni belgilaydi. Shu fayllarga tegadigan PR'da ular avtomatik reviewer bo'ladi.
/database/migrations/ @example/backend Merge commit, squash and merge va rebase and merge. Repozitoriy sozlamalarida faqat kerakli usullarni qoldirish mumkin.
Event'larga javoban avtomatik ishlar: test, lint, build, deploy, hatto issue'ga label qo'yish.
on — qachon, jobs — nima, runs-on — qayerda, steps — qanday. needs job'lar tartibini, if esa shartni belgilaydi.
if: github.ref == 'refs/heads/main' GitHub-hosted runner har job uchun toza VM beradi. Self-hosted runner — o'z server'ingizda ishlaydigan agent, ichki tarmoqqa kirish kerak bo'lganda qulay.
runs-on: ubuntu-latest Repository yoki environment darajasida shifrlab saqlanadi. Loglarda *** bo'lib ko'rinadi va fork'dan kelgan PR workflow'lariga berilmaydi.
gh secret set SSH_KEY < ~/.ssh/deploy_key Har safar paketlarni noldan yuklamaslik uchun vendor yoki Composer keshi saqlanadi. Kesh kaliti odatda composer.lock hash'iga bog'lanadi.
key: composer-${{ hashFiles('composer.lock') }} Testlardan keyin alohida job server'ga SSH orqali ulanib deploy skriptini ishga tushiradi. Environment'lar production uchun qo'lda tasdiqlashni talab qila oladi.
environment: production Repozitoriydagi statik saytni (HTML, docs, portfolio) GitHub serverlarida bepul joylashtiradi. PHP kabi server kodi ishlamaydi.
Git tag asosida versiya sahifasi: o'zgarishlar ro'yxati va yuklab olinadigan fayllar.
gh release create v1.2.0 --generate-notes 09 Amaliyot
.env, kalit yoki parol commit qilinsa, u tarixda qoladi. Public repozitoriyda bu bir necha daqiqada topilishi mumkin.
Maxfiy qiymatlarni Secrets'da saqlang, .env ni ignore qiling va sizib chiqqan kalitni darhol almashtiring.
Review'siz va testsiz kod production'ga ketadi; xato birinchi bo'lib foydalanuvchida chiqadi.
Branch protection yoqing: PR, approve va yashil test'lar majburiy bo'lsin.
2000 qatorli PR'ni sifatli review qilib bo'lmaydi, u "LGTM" bilan o'tib ketadi.
PR'larni kichik va bitta maqsadli qiling. Katta ishni bir nechta ketma-ket PR'ga bo'ling.
Barcha repozitoriylarga to'liq ruxsatli, muddatsiz token sizib chiqsa, butun akkaunt xavf ostida qoladi.
Fine-grained token, faqat kerakli repozitoriy va ruxsatlar, aniq amal qilish muddati bilan.
GITHUB_TOKEN ga keng yozish huquqi berilgan workflow buzilgan action orqali repozitoriyni o'zgartirishi mumkin.
Workflow boshida permissions: contents: read qilib, kerakli joyda kengaytiring.
Har bir PR bitta muammoni hal qilsin, tavsifda nima, nega va qanday tekshirilgani yozilsin.
Testlar va lint'ni branch protection'da required qiling: qizil PR merge qilinmaydi.
Production secret'larini production environment'ida saqlang va kerak bo'lsa qo'lda tasdiqlashni yoqing.
actions/checkout@v4 kabi aniq versiya ishlating; yuqori xavfsizlik uchun to'liq commit SHA bilan qotiring.
Composer, npm va Actions bog'liqliklari uchun avtomatik yangilanish PR'larini yoqing va ularni testlar orqali tekshiring.
10 Mini test
5 ta savol. Javobni tanlang: darhol to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini va sababini ko'rasiz.
.github/workflows/ dagi YAML fayl: trigger, job'lar va qadamlar tavsifi.