Asosiy kontentga o'tish

DevOps · Hamkorlik va CI/CD

GitHub qanday ishlaydi?

Developer push qilgan commit GitHub'ga yetib borib, Actions runner'ida test qilinishi va muvaffaqiyatli bo'lsa server'ga deploy qilinishini qadam-baqadam kuzating.

  • Qiyinlik: Boshlang'ich
  • 35 daqiqa
  • 19 mavzu
  • 5 savolli test
Sizning progressingiz
0%
jonli jarayonBranch push qilinadi
  1. Feature branch feature/login-limit Developer o'z branch'ini push qilgan.
  2. Pull request #42 · main ← feature O'zgarishlarni main'ga qo'shish taklifi: diff, tavsif va muhokama.
  3. Checks tests · ubuntu-latest PR uchun workflow'lar ishga tushadi va natijasi PR sahifasida ko'rinadi.
  4. Code review Approve Hamkasb kodni qatorma-qator ko'rib chiqadi va izoh qoldiradi.
  5. Protection 1 approve + CI Branch protection qoidalari: talablar bajarilmasa, merge tugmasi bloklanadi.
  6. main Squash and merge O'zgarish main'ga qo'shiladi va deploy workflow'i ishga tushadi.
Kurs rejasi 0%
  1. GitHub nima?
  2. Qanday ishlaydi
  3. Arxitektura
  4. Komponentlar
  5. Vizual misollar
  6. Simulyatsiya
  7. Kod va oqim
  8. Mavzular
  9. Xato va amaliyot
  10. Mini test

01 Kirish

GitHub nima?

GitHub — Git Repository'larini saqlash va ular ustida jamoa bo'lib ishlash platformasi. Git — versiyalarni boshqarish vositasi, GitHub esa uning ustiga qurilgan xizmat: remote server, web interfeys va hamkorlik vositalari.

Jamoa ishi Pull request atrofida quriladi: developer o'z branch'ida ishlaydi, PR ochadi, hamkasblar Code review qiladi va tasdiqlangandan keyin o'zgarish main ga qo'shiladi.

GitHub Actions har bir push yoki PR'da avtomatik ishlaydi: kodni toza Runner mashinasida yig'adi, testlarni ishga tushiradi va hammasi yashil bo'lsa, server'ga deploy qiladi. Bu CI/CD deb ataladi.

Hayotiy o'xshatish

GitHub — jamoaning umumiy ustaxonasi: omborxona (repository), chizmalarni tekshirish stoli (pull request), sifat nazorati bo'limi (Actions) va qabul qilish qoidalari (branch protection) bir joyda.

Turi
Git hosting va hamkorlik
Asosiy birlik
Repository
Hamkorlik
Pull request, Issues
CI/CD
GitHub Actions
Kirish
SSH kalit yoki token

02 Qanday ishlaydi

Push'dan production'gacha

Pastga aylantiring: main ga push qilingan commit workflow'ni ishga tushiradi, runner testlarni bajaradi va muvaffaqiyatli bo'lsa, server yangilanadi.

  1. Developer

    Push

    Developer git push origin main qiladi. Git SSH kalit orqali GitHub'ga ulanadi va yangi commit'larni yuboradi.

  2. GitHub

    Event e'lon qilinadi

    GitHub main ni yangi commit'ga suradi va push event'ini yaratadi. Shu commit'dagi .github/workflows/ papkasi tekshiriladi.

  3. Workflow

    Workflow tanlanadi

    on: push: branches: [main] sharti mos keldi. Workflow ichidagi job'lar navbatga qo'yiladi.

  4. Runner

    Runner ishga tushadi

    Toza ubuntu-latest mashinasi job'ni oladi. actions/checkout repozitoriyni shu commit holatida yuklab oladi.

  5. Runner

    Muhit tayyorlanadi

    setup-php kerakli PHP versiyasini o'rnatadi, composer install paketlarni yuklaydi, .env.example dan .env yasaladi.

  6. Tests

    Testlar bajariladi

    php artisan test barcha testlarni ishga tushiradi. Exit code 0 bo'lmasa, job qizil bo'ladi va keyingi job'lar to'xtaydi.

  7. Deploy job

    Deploy job

    needs: tests tufayli deploy faqat testlar yashil bo'lganda boshlanadi. SSH kalit Secret sifatida beriladi va loglarda yashiriladi.

  8. Server

    Server yangilanadi

    Server'da deploy skripti ishlaydi: git pull, composer install --no-dev, php artisan migrate --force, config:cache va PHP-FPM reload.

  9. GitHub javob

    Status qaytadi

    Commit yonida yashil belgi paydo bo'ladi, workflow loglari Actions sahifasida saqlanadi.

  10. Developer javob

    Developer xabar oladi

    GitHub muvaffaqiyat yoki xato haqida bildirishnoma yuboradi. Xato bo'lsa, log'dan qaysi qadam yiqilgani ko'rinadi.

03 Arxitektura

GitHub repozitoriysi nimalardan iborat?

Bitta repozitoriy atrofida kod, hamkorlik, avtomatlashtirish va xavfsizlik vositalari joylashgan.

Repository github.com/example/app

Kod va u bilan bog'liq hamma narsa bir joyda.

Kod Git ma'lumotlari

Remote Git repozitoriysi.

  • Branches main, feature/*
  • Tags · Releases v1.2.0
  • Commits tarix

Hamkorlik jamoa ishi

Muhokama va o'zgarishlarni qabul qilish.

  • Pull requests diff + review
  • Issues vazifa va xatolar
  • CODEOWNERS avtomatik reviewer

Actions CI/CD

Avtomatik test va deploy.

  • Workflows .github/workflows
  • Runners ubuntu-latest
  • Secrets secrets.SSH_KEY

Xavfsizlik Settings

Kim nima qila olishini boshqarish.

  • Branch protection review + checks
  • SSH kalit · token kirish
  • Dependabot paket yangilanishi

Nashr natija

Tayyor mahsulotni ulashish.

  • Pages statik sayt
  • Releases versiya + fayllar

04 Asosiy qismlar

Asosiy komponentlar

  • Repository

    Loyiha kodi, tarixi, issue'lari va sozlamalari. Public yoki private bo'ladi.

  • Fork

    Boshqa birovning repozitoriysining sizning akkauntingizdagi nusxasi. Ochiq loyihalarga hissa qo'shish shu orqali.

  • Pull request

    Bir branch o'zgarishlarini boshqasiga qo'shish taklifi: diff, muhokama, review va checks bir sahifada.

  • Issue

    Xato, vazifa yoki g'oya kartochkasi. PR'da Closes #17 yozilsa, merge paytida avtomatik yopiladi.

  • Branch protection

    Muhim branch'lar uchun qoidalar: to'g'ridan-to'g'ri push taqiqlanadi, review va yashil testlar talab qilinadi.

  • GitHub Actions

    Repozitoriyga qurilgan CI/CD: event bo'yicha workflow'larni runner'larda bajaradi.

  • Runner

    Workflow job'ini bajaradigan mashina: GitHub beradigan toza VM yoki o'zingizning server'ingiz (self-hosted).

  • Secrets

    Shifrlangan maxfiy qiymatlar (SSH kalit, API token). Workflow'da ${{ secrets.NAME }} orqali olinadi va loglarda yashiriladi.

05 Vizual misollar

Ko'rib tushunamiz

Har bir tushuncha o'z diagrammasi bilan: ustiga olib boring, bosing va jarayonni kuzating.

Jarayon

Workflow anatomiyasi

Event workflow'ni uyg'otadi, workflow job'larni runner'larga beradi, har bir job esa qadamlarni ketma-ket bajaradi.

  1. Event on: push push, pull_request, schedule yoki qo'lda ishga tushirish.
  2. Workflow ci.yml .github/workflows/ papkasidagi YAML fayl.
  3. Job runs-on: ubuntu-latest Har bir job alohida runner'da. Job'lar standart holatda parallel ishlaydi, needs ketma-ketlik beradi.
  4. Steps uses · run Bitta job ichidagi qadamlar ketma-ket va bir xil fayl tizimida bajariladi.
  5. Status check success / failure Natija commit va PR yonida ko'rinadi, branch protection uni talab qilishi mumkin.

uses tayyor action'ni chaqiradi (actions/checkout@v4), run esa shell buyrug'ini bajaradi.

Ketma-ketlik

Pull request va code review

PR — bu muhokama joyi. Kod, avtomatik tekshiruvlar va odamlar fikri bir sahifada uchrashadi.

  1. Developer dan GitHubga: PR #42 ochish feature/login-limit → main, tavsifda Closes #17.
  2. GitHub dan Actionsga: pull_request event PR uchun test workflow'i ishga tushadi.
  3. Actions dan GitHubga: tests: success Status check PR sahifasida yashil bo'ladi.
  4. GitHub dan Reviewerga: Review so'rovi CODEOWNERS yoki developer tanlagan reviewer'ga xabar boradi.
  5. Reviewer dan GitHubga: Changes requested Qatorga izoh: limit kalitiga IP qo'shilsin.
  6. Developer dan GitHubga: git push (fix) Yangi commit PR'ga qo'shiladi, checks qayta ishlaydi.
  7. Reviewer dan GitHubga: Approve Talablar bajarildi.
  8. Developer dan GitHubga: Squash and merge PR main'ga qo'shiladi, issue #17 yopiladi.
8 ta xabar
Terminal

SSH kalit, clone va PR terminaldan

Kalit yaratish, uni GitHub'da tekshirish, repozitoriyni clone qilish va GitHub CLI bilan PR ochish.

ssh-keygen -t ed25519 -C "ali@example.com"

Generating public/private ed25519 key pair.

Your identification has been saved in /home/ali/.ssh/id_ed25519

Your public key has been saved in /home/ali/.ssh/id_ed25519.pub

The key fingerprint is:

SHA256:4Fz8b1yQe2sK9pW7mR0tV3xN6cJ5hL1aD8gU2iO4kE0 ali@example.com

cat ~/.ssh/id_ed25519.pub

ssh-ed25519 AAAAC3NzaC1lZDI1NTE5AAAAIH8m2v4QpY1sZk7dW9rT3uN6cB0aF5eJ2hL8gX1oR4yK ali@example.com

ssh -T git@github.com

Hi ali! You've successfully authenticated, but GitHub does not provide shell access.

git clone git@github.com:example/app.git

Cloning into 'app'...

remote: Enumerating objects: 1532, done.

Receiving objects: 100% (1532/1532), 412.30 KiB | 2.10 MiB/s, done.

Resolving deltas: 100% (802/802), done.

gh pr create --base main --title "Add rate limit to login" --body "Closes #17"

Creating pull request for feature/login-limit into main in example/app

https://github.com/example/app/pull/42

Taqqoslash

PR'ni qanday merge qilish kerak?

GitHub uch xil merge tugmasini beradi. Ular kodni bir xil qo'shadi, lekin main tarixini turlicha yozadi.

Merge commit Squash and merge Rebase and merge
main'ga nima tushadi Barcha commit'lar + merge commit Bitta yangi commit Barcha commit'lar, merge commit'siz
Tarix Tarmoqlangan To'g'ri chiziq, PR = 1 commit To'g'ri chiziq
Commit hash'lari Saqlanadi Yangi commit Qayta yoziladi
Lokal branch'ni o'chirish git branch -d ishlaydi -D kerak bo'ladi -D kerak bo'lishi mumkin
Qachon qulay Branch tarixi muhim bo'lsa Kichik PR'lar, toza main Har bir commit mazmunli bo'lsa

06 Interaktiv simulyatsiya

Pull request: branch'dan main'gacha

O'zgarish to'g'ridan-to'g'ri main'ga emas, pull request orqali kiradi. Checks, review va branch protection qanday ishlashini kuzating. «Pull request ochish» tugmasini bosing yoki bosqichma-bosqich yuring. Istalgan tugun ustiga boring yoki bosing: uning vazifasi ochiladi.

0 / 9
  1. Feature branch feature/login-limit Developer o'z branch'ini push qilgan.
  2. Pull request #42 · main ← feature O'zgarishlarni main'ga qo'shish taklifi: diff, tavsif va muhokama.
  3. Checks tests · ubuntu-latest PR uchun workflow'lar ishga tushadi va natijasi PR sahifasida ko'rinadi.
  4. Code review Approve Hamkasb kodni qatorma-qator ko'rib chiqadi va izoh qoldiradi.
  5. Protection 1 approve + CI Branch protection qoidalari: talablar bajarilmasa, merge tugmasi bloklanadi.
  6. main Squash and merge O'zgarish main'ga qo'shiladi va deploy workflow'i ishga tushadi.
Tayyor

«Pull request ochish» tugmasini bosing

Yoki istalgan tugunni tanlang: uning vazifasi shu yerda ochiladi.

  • Logika
  • Fayl / kod
  • Runtime
  • Tekshiruv
  • Natija
  • so'rov
  • javob

07 Kod va oqim

Laravel testlari uchun workflow

Har bir push va pull request'da testlarni ishga tushiruvchi minimal workflow. Har qadamda faylning qaysi qismi ishlayotgani ko'rinadi.

.github/workflows/tests.ymlyaml
name: tests on:  push:    branches: [main]  pull_request: jobs:  tests:    runs-on: ubuntu-latest    steps:      - uses: actions/checkout@v4      - uses: shivammathur/setup-php@v2        with:          php-version: '8.3'      - run: composer install --no-interaction --prefer-dist      - run: cp .env.example .env && php artisan key:generate      - run: php artisan test
  1. on push · pull_request Workflow qachon ishga tushishi.
  2. Runner ubuntu-latest Job uchun toza virtual mashina.
  3. checkout actions/checkout@v4 Repozitoriy kodi runner'ga yuklanadi.
  4. PHP setup-php · 8.3 Kerakli PHP versiyasi o'rnatiladi.
  5. Composer · .env vendor/ Paketlar va muhit sozlamasi tayyorlanadi.
  6. Tests php artisan test Natija: success yoki failure.

08 Mavzular

GitHub mavzulari

19 ta mavzu, har biri qisqa izoh va kichik diagramma bilan. Ochgan mavzuingiz progressga qo'shiladi.

Asoslar 8

Git va GitHub farqi Git (lokal) → push → GitHub (remote)

Git — kompyuteringizdagi versiya boshqaruvi vositasi. GitHub — Git repozitoriylarini saqlaydigan va ular atrofida hamkorlik vositalarini beradigan xizmat.

Repository Kod → README → Issues · PR

Kod, tarix, issue'lar, PR'lar va sozlamalar to'plami. README.md repozitoriy bosh sahifasida ko'rinadi.

gh repo create example/app --private
SSH kalitlar ssh-keygen → GitHub Settings → ssh -T

Public kalit GitHub akkauntingizga qo'shiladi, private kalit kompyuteringizda qoladi. Shundan keyin git@github.com:... manzillari parolsiz ishlaydi.

ssh -T git@github.com
Personal access token Token → Ruxsatlar → Muddat

HTTPS orqali ishlashda va API so'rovlarida akkaunt paroli o'rniga token ishlatiladi. Fine-grained token faqat kerakli repozitoriy va ruxsatlar bilan cheklanadi.

Clone va fork upstream → fork → clone

clone repozitoriyni kompyuteringizga nusxalaydi. fork esa uni GitHub'da sizning akkauntingizga nusxalaydi: yozish huquqi yo'q loyihaga hissa qo'shish uchun.

gh repo fork laravel/framework --clone
Pull request feature → PR → main

Branch o'zgarishlarini boshqa branch'ga qo'shish taklifi. Tavsif nima va nega o'zgarganini aytsin, bog'liq issue ko'rsatilsin.

gh pr create --fill
Code review Diff → Izohlar → Approve

Reviewer diff'ni ko'radi, qatorlarga izoh qoldiradi va Approve yoki Request changes bilan yakunlaydi.

gh pr review 42 --approve
Issues Issue #17 → PR: Closes #17 → Yopildi

Xato va vazifalarni kuzatish. Label, mas'ul shaxs va milestone bilan tartiblanadi; commit yoki PR'da #17 deb havola qilinadi.

gh issue create --title "Login limit" --label bug

Chuqurroq 11

Branch protection PR → Qoidalar → Merge ruxsati

main uchun qoidalar: faqat PR orqali o'zgarish, kamida bitta approve, majburiy status check'lar, force push taqiqi.

CODEOWNERS O'zgargan fayl → CODEOWNERS → Reviewer

Fayl yoki papkaga mas'ul odamlarni belgilaydi. Shu fayllarga tegadigan PR'da ular avtomatik reviewer bo'ladi.

/database/migrations/ @example/backend
Merge usullari PR → Squash → main

Merge commit, squash and merge va rebase and merge. Repozitoriy sozlamalarida faqat kerakli usullarni qoldirish mumkin.

GitHub Actions Event → Workflow → Runner

Event'larga javoban avtomatik ishlar: test, lint, build, deploy, hatto issue'ga label qo'yish.

Workflow YAML on → jobs → steps

on — qachon, jobs — nima, runs-on — qayerda, steps — qanday. needs job'lar tartibini, if esa shartni belgilaydi.

if: github.ref == 'refs/heads/main'
Runner'lar Job → Runner → Natija

GitHub-hosted runner har job uchun toza VM beradi. Self-hosted runner — o'z server'ingizda ishlaydigan agent, ichki tarmoqqa kirish kerak bo'lganda qulay.

runs-on: ubuntu-latest
Secrets Settings → secrets.SSH_KEY → Workflow

Repository yoki environment darajasida shifrlab saqlanadi. Loglarda *** bo'lib ko'rinadi va fork'dan kelgan PR workflow'lariga berilmaydi.

gh secret set SSH_KEY < ~/.ssh/deploy_key
Bog'liqliklarni keshlash composer.lock → Kesh kaliti → Tez install

Har safar paketlarni noldan yuklamaslik uchun vendor yoki Composer keshi saqlanadi. Kesh kaliti odatda composer.lock hash'iga bog'lanadi.

key: composer-${{ hashFiles('composer.lock') }}
Deploy (CD) tests → needs → deploy

Testlardan keyin alohida job server'ga SSH orqali ulanib deploy skriptini ishga tushiradi. Environment'lar production uchun qo'lda tasdiqlashni talab qila oladi.

environment: production
GitHub Pages Branch / Action → Pages → example.github.io

Repozitoriydagi statik saytni (HTML, docs, portfolio) GitHub serverlarida bepul joylashtiradi. PHP kabi server kodi ishlamaydi.

Releases git tag → Release → Yuklab olish

Git tag asosida versiya sahifasi: o'zgarishlar ro'yxati va yuklab olinadigan fayllar.

gh release create v1.2.0 --generate-notes

09 Amaliyot

Xatolardan qoching, to'g'risini qiling

Keng tarqalgan xatolar

  • Maxfiy ma'lumotni repozitoriyga qo'yish

    .env, kalit yoki parol commit qilinsa, u tarixda qoladi. Public repozitoriyda bu bir necha daqiqada topilishi mumkin.

    Maxfiy qiymatlarni Secrets'da saqlang, .env ni ignore qiling va sizib chiqqan kalitni darhol almashtiring.

  • main'ga to'g'ridan-to'g'ri push

    Review'siz va testsiz kod production'ga ketadi; xato birinchi bo'lib foydalanuvchida chiqadi.

    Branch protection yoqing: PR, approve va yashil test'lar majburiy bo'lsin.

  • Ulkan pull request'lar

    2000 qatorli PR'ni sifatli review qilib bo'lmaydi, u "LGTM" bilan o'tib ketadi.

    PR'larni kichik va bitta maqsadli qiling. Katta ishni bir nechta ketma-ket PR'ga bo'ling.

  • Cheksiz va keng token

    Barcha repozitoriylarga to'liq ruxsatli, muddatsiz token sizib chiqsa, butun akkaunt xavf ostida qoladi.

    Fine-grained token, faqat kerakli repozitoriy va ruxsatlar, aniq amal qilish muddati bilan.

  • Workflow'da ortiqcha ruxsat

    GITHUB_TOKEN ga keng yozish huquqi berilgan workflow buzilgan action orqali repozitoriyni o'zgartirishi mumkin.

    Workflow boshida permissions: contents: read qilib, kerakli joyda kengaytiring.

Eng yaxshi amaliyotlar

  1. Kichik PR va aniq tavsif

    Har bir PR bitta muammoni hal qilsin, tavsifda nima, nega va qanday tekshirilgani yozilsin.

  2. Majburiy checks

    Testlar va lint'ni branch protection'da required qiling: qizil PR merge qilinmaydi.

  3. Environment'lar bilan deploy

    Production secret'larini production environment'ida saqlang va kerak bo'lsa qo'lda tasdiqlashni yoqing.

  4. Action versiyalarini qotiring

    actions/checkout@v4 kabi aniq versiya ishlating; yuqori xavfsizlik uchun to'liq commit SHA bilan qotiring.

  5. Dependabot

    Composer, npm va Actions bog'liqliklari uchun avtomatik yangilanish PR'larini yoqing va ularni testlar orqali tekshiring.

10 Mini test

O'zingizni sinab ko'ring

5 ta savol. Javobni tanlang: darhol to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini va sababini ko'rasiz.

1/5Workflow'da deploy job'i needs: tests ga ega. Testlar yiqilsa nima bo'ladi?
2/5Fork va clone'ning farqi nima?
3/5Workflow'da SSH kalitni qanday ishlatish to'g'ri?
4/5PR tavsifida Closes #17 yozildi. Nima bo'ladi?
5/5Branch protection'da tests check'i required qilingan. Bu nimani anglatadi?

Atamalar lug'ati

Repository
Loyiha kodi va uning butun Git tarixi saqlanadigan joy.
Fork
Boshqa repozitoriyning GitHub'dagi sizning akkauntingizga tegishli nusxasi.
Pull request
Bir branch o'zgarishlarini boshqasiga qo'shish so'rovi: diff, muhokama va tekshiruvlar bilan.
Code review
Hamkasblar kodni merge'dan oldin o'qib, izoh berib, tasdiqlash jarayoni.
GitHub Actions
GitHub'ga qurilgan CI/CD tizimi: event bo'yicha workflow'larni bajaradi.
Workflow
.github/workflows/ dagi YAML fayl: trigger, job'lar va qadamlar tavsifi.
Runner
Workflow job'ini bajaradigan mashina yoki agent.
Secret
Workflow'ga beriladigan shifrlangan maxfiy qiymat: kalit, token, parol.
Branch protection
Muhim branch'ga o'zgarish kiritish shartlari: review, status check, force push taqiqi.
CI/CD
Continuous Integration va Continuous Delivery: har o'zgarishni avtomatik test qilish va yetkazish.

Keyingi qadam: bog'liq texnologiyalar